Провизиите што ги наплаќаат платформите за онлајн продажба и достава на храна можат да влијаат врз цените што ги плаќаат потрошувачите, па дури и оние кои никогаш не купуваат преку интернет. Дел од рестораните и трговците ги покриваат дополнителните трошоци преку повисоки продажни цени, а таквото поскапување може да се пренесе и во физичките продавници.
Меѓу најпознатите вакви платформи во Македонија се Волт и Ананас, кои им овозможуваат на бизнисите да стигнат до поголем број купувачи, но за возврат наплаќаат провизија од продажбата. Ваквиот начин на работење е широко распространет и во светот, каде што провизиите кај платформите за достава на храна во одредени случаи достигнуваат 20 до 30 проценти.
Во Македонија, точните провизии зависат од договорите со трговците. Волт потврдува дека наплаќа провизија за реализираните нарачки, додека Ананас во своите услови предвидува посреднички надомест што го плаќа продавачот.
Колку тоа може да ја зголеми цената покажува едноставна пресметка. Ако ресторан продава оброк за 500 денари, а платформата наплаќа провизија од 25 проценти, на ресторанот му остануваат 375 денари пред останатите трошоци. За да ги добие истите 500 денари по одбивањето на провизијата, оброкот би требало да го продава за околу 667 денари, односно 33 проценти поскапо.
Ова е пример со претпоставена провизија, а во практиката рестораните можат да покријат дел од трошокот со сопствената заработка или со поголем број нарачки. Сепак, кај бизнисите што работат со помала заработка, дополнителните трошоци можат значително да влијаат врз цените.
Особено интересно е што поскапувањето може да се пренесе и во физичките продажни места. Волт во своите официјални насоки за партнерите наведува дека усогласеноста на цените во апликацијата со оние во рестораните е еден од факторите што влијаат врз нивната видливост на платформата. Компанијата истовремено посочува дека рестораните самостојно ги определуваат цените.
Во официјалните насоки за партнерите, Волт препорачува рестораните да ги усогласат цените во апликацијата со оние во физичките локали, посочувајќи дека тоа влијае и врз нивната видливост на платформата.
„Конзистентни цени значи дека цените на вашето мени на Волт се совпаѓаат со цените на истите артикли што корисниците би ги нашле во вашиот локал. […] Цените на менито се еден од многуте фактори што ја одредуваат вашата видливост на Волт“, наведува компанијата.
Во насоките дополнително се објаснува и како усогласувањето на цените влијае врз прикажувањето на рестораните.
„Со тек на време, ова однесување влијае на тоа колку често вашиот локал им се прикажува на корисниците кои пребаруваат на Волт“, се наведува во официјалниот водич за трговците.
Тоа може да ги поттикне сопствениците да одржуваат исти ценовници во локалот и во апликацијата. Ако ресторан сака да ја покрие провизијата од онлајн нарачките, а притоа да има еднакви цени на двете места, може да одлучи да ги поскапи оброците за сите гости. Така, и оние што директно доаѓаат во ресторанот би плаќале дел од трошоците за продажбата преку платформата.
Ваквиот начин на усогласување на цените веќе го привлече вниманието на регулаторите во странство. Во 2021 година, Комисијата за фер трговија на Тајван ја казни платформата Фудпанда затоа што од рестораните барала цените во апликацијата да бидат исти како во локалите. Регулаторот утврдил дека со таквите ограничувања се нарушува конкуренцијата, бидејќи рестораните имаат различни трошоци во зависност од начинот на продажба.
Кај Волт во Македонија, според објавените насоки, усогласувањето на цените влијае врз видливоста, додека одлуката за нивната висина останува кај рестораните. Сепак, поголемата видливост може да биде силен мотив за трговците да одржуваат исти цени, особено ако значителен дел од нарачките им доаѓа преку апликацијата.
Секако, платформите им носат и корист на бизнисите. Преку нив добиваат пристап до нови купувачи, реклама и организирана продажба, а рестораните и можност за достава без сопствени курири. За дел од трговците дополнителните нарачки можат да ја оправдаат провизијата.
За потрошувачите, пак, најголемата разлика може да биде во тоа колку чинат истите производи и оброци во апликациите и во физичките продажни места. А кога трговците ќе одлучат да ги изедначат цените, дел од трошокот за онлајн продажбата може да заврши и на сметките на купувачите кои воопшто не ги користат овие услуги.
