Одделот за национална безбедност на Стејт департментот го извести Конгресот за политиката на американската администрација кон Балканот. Овој извештај на американската дипломатија видно отстапува од досегашните во однос на поддршката на земјите од Западниот Балкан за интеграција во ЕУ и заложбите за соработка меѓу САД и ЕУ во однос на решавање на проблемите кои го кочат развојот на регионот. САД, согласно овој извештај, ја напушта стратегијата за градење нации и пристапува кон зајакнување “меѓусебно корисни партнерства”
“Стабилноста што ја негуваа напорите на САД помогна да се воспостави основа што поддржува поинаков вид ангажман на САД. Ерата на градење нации предводена од САД помина. Политиката на САД во Западен Балкан не е за спасување или реконструкција, туку за стабилност и меѓусебно корисни партнерства. Администрацијата е фокусирана на овластување на локалните актери да ги решат сопствените предизвици, наместо да ги продолжуваат” се вели во документот доставен до американскиот Конгрес.
Во оваа стратегија на американската дипломатија се дава приоритет на активности кои ќе ги спречат обидите за влијание на Русија и Кина како фактори чии активности се дефинираат како малигни и како такви влијаат врз безбедноста на регионот и ја поттикнуваат корупцијата.
“Кина и Русија активно се обидуваат да ја искористат нестабилноста, корупцијата и слабото управување во регионот. Одржувањето на стабилноста и проширувањето на трговската соработка се моќни алатки за борба против малигното влијание во Западен Балкан. Москва ги поттикнува етничките несогласувања, финансира дестабилизирачки актери и ги користи резервите на јаглеводороди за да изврши притисок врз политичарите и да ја ослабне довербата на јавноста во западните институции. Кина ја проширува својата мека моќ, а Пекинг користи трговија, државно поддржани заеми, мито, пропаганда и партнерства на ниво на елита за да го зголеми своето влијание, фокусирајќи се на области со ниска транспарентност и слабо управување. Кинеските компании честопати даваат пониски цени за набавките, само за подоцна да откријат пречекорувања на трошоците и доцнења на проектите што значително ги зголемуваат вистинските трошоци. Фокусот на администрацијата на регионалната стабилност и трговското ангажирање е најтрајната одбрана од двата облика на мешање. Земјите со растечки економии и транспарентни институции се многу помалку подложни на манипулации” се вели во докуметот.
Во однос на косовско српскиот спор кој е потенцијален генератор на нестабилност САД изразуваат заложба да го продолжат нивното воено присуство со регионот и да помогнат во решавањето на овој проблем. Соединетите Американски Држави продолжуваат да ги охрабруваат Србија и Косово да постигнат напредок во нормализирањето на односите, со цел постигнување на договорен, траен договор прифатлив за двете страни. Соединетите Американски Држави ќе ги искористат активностите за безбедносна соработка, вклучувајќи заеднички вежби, обуки и советодавни програми, за да го унапредат споделувањето на товарот со европските партнери и сојузници. Интеграцијата на Албанија, Црна Гора и Северна Македонија во НАТО ја направи Алијансата посилна. Вооружените сили на САД продолжуваат да учествуваат во Косовските сили на НАТО, што е клучна компонента за обезбедување безбедна и сигурна средина и слобода на движење во Косово” се вели во овој документ доставен до Конгресот.
САД ќе се ангажираат во зајакнување на енергетската инфраструктура која ќе овозможи енергетска независност на регионот. За Македонија е посебно значајно што САД го обележуваат Коридорот 8 како проект од стратешко значење.
“Енергетската инфраструктура е застарена, неефикасна и понекогаш премногу зависна од рускиот увоз. Соединетите Американски Држави ќе продолжат со инвестиции во инфраструктурата во партнерство со американските компании.
Администрацијата ќе работи на тоа да обезбеди американските фирми да можат да дадат значителен придонес во стратешките инфраструктурни коридори, вклучувајќи го Јадранско-јонскиот коридор и Коридорот VIII од Јадранското до Црното Море. Министерството активно ќе се ангажира за преточување на регионалниот интерес во комерцијални договори. Приоритетните проекти вклучуваат гасовод „Јужна интерконекција“ помеѓу Хрватска и БиХ; предложен гасен интерконектор помеѓу Србија и Северна Македонија; развој на хидроенергија во Албанија, БиХ, Северна Македонија и Србија; надградби на електраните на јаглен и проектите за гасификација на јаглен во Косово” се вели во овој документ.
САД ќе се заложат американските компании да имаат што поповолен пристап до пазарите на Балканот и во таа смисла се издвојува Македонија која како што се вели обезбедила пристап до нејзиниот пазар “без преседан”
“Пристапот до пазарот е основен. Администрацијата е фокусирана на обезбедување фер, реципрочна трговија и елиминирање на бариерите за американските компании. Канцеларијата на трговскиот претставник на САД преговара за договори за реципрочна трговија со Северна Македонија и Србија. Рамковниот договор од февруари со Северна Македонија ќе им обезбеди на американските извозници пристап без преседан до тој пазар “ се вели во новата стратегија на САД кон Балканот и воедно се нагласува дека САД ќе влијаат врз Македонија, Црна Гора и Албанија како членки на НАТО од овој регион да обезбедат 5% од својот буџет за финансирањето на НАТО.
Во документот САД ги означуваат балканските организирани криминални групи како закана за националната безбедност на САД и нагласуваат дека директно ќе учествуваат во нивното неутрализирање, “Групите за организиран криминал од Западен Балкан претставуваат директна закана за националната безбедност на САД . Криминалните мрежи од Западен Балкан воспоставија врски што ги зајакнуваат и збогатуваат нарко-картелите со седиште во Западната хемисфера, назначени од странски терористички организации, кои пак тргуваат со нелегални наркотици и го олеснуваат нелегалното имиграција во Соединетите Американски Држави. Оваа администрација ќе ги прекине и разбие овие мрежи каде и да дејствуваат, како што е демонстрирано во 2025 година со означувањето на повеќе државјани на Западен Балкан поврзани со картели назначени од странски терористички организации кои работат во Западната хемисфера” се вели во новата стратегија на американската дипломатија кон Западниот Балкан.
