Земјите од Европската унија се соочуваат со огромни загуби на работни места во наредните години поради високите трошоци за енергија, индустриското реструктурирање и зелената транзиција, предупредува Европската комисија. Податоците ќе бидат објавени во пролетниот пакет на Европскиот семестар, документ што ги утврдува економските и политичките препораки на Комисијата до земјите-членки на ЕУ, а треба да бидат презентирани денес, 3 јуни. Тие ја истакнуваат растечката загриженост во Брисел за обемот на економските предизвици со кои се соочува Унијата.
„Европската конкурентност нема да се гради само врз основа на технологија, капитал или финансиска регулатива. Ќе се гради врз основа на луѓето, вештините што ги развиваат и можностите што ги создаваме за нив целосно да придонесат кон нашите економии и општества“, рече Роксана Минзату, извршен потпретседател на Европската комисија за вештини.
Бидејќи војната меѓу САД и Израел против Иран не покажува знаци на завршување и продолжува да влијае на цените на нафтата, Комисијата проценува дека притисоците врз цените на енергијата би можеле да загрозат дури 560.000 работни места во 2026 година. Најизложени сектори се градежништвото, металната индустрија, хемиската индустрија и транспортот.
Послабата економска активност ја принуди Комисијата да ги ревидира своите проекции за невработеност. Минатата есен Комисијата ја проектираше стапката на невработеност на 5,9 проценти во 2026 година и 5,8 проценти во 2027 година. Сега проценува дека ќе биде 6 проценти во обете години.
Комисијата, исто така, очекува владите дополнително да го зголемат задолжувањето, при што вкупниот буџетски биланс на сите 27 земји-членки ќе се влоши од -3,1 процент од БДП во 2025 година на -3,5 проценти во 2026 година и -3,6 проценти во 2027 година.
Пакетот ќе се обиде да се фокусира на работната сила, тврдејќи дека агендата за конкурентност на ЕУ не може да успее без да се справи со растечкиот недостиг на работна сила и недостигот на вештини.
Комисијата ги идентификуваше секторите што се соочуваат со притисоци врз вработувањето. Во европската автомобилска индустрија, клучна за економскиот успех на Германија, Комисијата вели дека 600.000 работни места се во опасност, бидејќи секторот се соочува со префрлање кон возила без мотори со внатрешно согорување и силна конкуренција од Кина.
Околу 85.000 работни места се во опасност во индустријата за батерии. Во секторот за производство на соларна опрема пазарните притисоци влијаат на речиси 59.000 работни места, додека мерките за намалување на емисиите на јаглерод би можеле да влијаат на дополнителни 4.500 работни места во челичната индустрија.
Овие загрижености одразуваат поширока дебата во Брисел за тоа дали Европа губи место во стратешките индустрии од конкуренти како Кина и САД, и покрај плановите за зголемување на домашното производство.
Во исто време, работодавците низ ЕУ продолжуваат да пријавуваат тешкотии во наоѓањето работници со соодветни квалификации. Според Комисијата, 68% од средните претпријатија пријавиле недостаток на потребни вештини во 2023 година. До 2024 година дури 77% од компаниите пријавиле дека недостатокот на работна сила и вештини е пречка за инвестиции.
Овие наоди дополнително ја потврдуваат централната порака на овој пакет од Европскиот семестар: економската отпорност сè повеќе зависи од инвестициите во човечки капитал.
За прв пат препораките на ЕУ што го придружуваат пакетот ќе вклучуваат специфичен фокус на образованието, стручното оспособување, доживотното учење, STEM вештините и преквалификацијата, ставајќи ги во срцето на рамката за економско управување на ЕУ.
„Инвестирањето во луѓе е најсилната стратегија за конкурентност на Европа и основа за Унија што може да биде поиновативна, поконкурентна и поотпорна на секој предизвик. Ова е она што се менува со овој Европски семестар: човечкиот капитал сега се третира како клучен двигател на конкурентноста, со препораки прилагодени на секоја земја-членка.“ рече Минзату.
Предизвиците на пазарот на труд наведени во документот одат подалеку од губењето на работни места.
Комисијата ќе предупреди дека домаќинствата со пониски приходи би можеле да сносат непропорционален товар од повисоките цени на горивата за транспорт, што би можело да ги чини дополнителни 1,4 проценти од нивниот приход. Исто така, ќе ги истакне постојаните нееднаквости на пазарот на трудот, наведувајќи дека граѓаните кои не се членки на ЕУ имаат значително поголема веројатност да бидат преквалификувани за работните места што ги работат во споредба со домашните работници.
Брисел, исто така, ќе предупреди за квалитетот на работните места, наведувајќи дека еден од пет работници е заробен на ниско платени работни места во сектори со низок раст на продуктивноста, додека еден од 12 се соочува со ризик од сиромаштија и покрај тоа што е вработен.
Во овој контекст, Комисијата ќе го искористи пакетот за да ги охрабри земјите-членки да спроведат реформи насочени кон развој на вештини, подобрување на квалитетот на работните места и зајакнување на системите за социјална заштита.
Како дел од пакетот што ќе биде презентиран во Брисел, исто така, ќе ја предупреди Бугарија за состојбата на нејзините јавни финансии откако ќе ги разгледа своите буџетски политики во среда. Германија, Естонија, Латвија и Словенија поминаа слични проверки, но досега ја поминаа оценката на Комисијата без последици.
