Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, со нејзиното годишно обраќање за состојбата на Унијата ќе ги претстави и најважните точки за Северна Македонија. Европските приоритети продолжуваат да вклучуваат конкретни пораки поврзани со проширувањето, средствата од Планот за раст, трговијата, енергетиката и новите дигитални правила.
Европската комисија официјално најавува дека фон дер Лајен ќе зборува за визијата и клучните иницијативи за следната година, со акцент на конкурентноста, намалувањето на стратешките зависности, европската одбрана, поддршката за Украина, глобалните партнерства и заштитата на демократијата и граѓаните во поширок контекст.
Северна Македонија треба да ги научи овие лекции и да продолжи по патот кон членство во ЕУ, пишува „Журнал.мк“.
Кој пат ќе го следи ЕУ во иднина?
Европската унија ќе ја претстави главната политичка програма за наредниот период. Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, ќе му се обрати на Европскиот парламент во Стразбур со нејзиното годишно обраќање за состојбата на Унијата.
За Северна Македонија најважно ќе биде дали европските приоритети ќе содржат конкретни пораки во однос на проширувањето, средствата од Планот за раст, трговијата, енергетиката и новите дигитални правила.
Обраќањето за состојбата на Унијата е годишна можност за претседателот на Европската комисија да направи пресек на изминатата година и да ги претстави политичките приоритети и иницијативи за наредниот период.
Меѓу темите за кои се очекува да стане збор се Украина, Блискиот Исток, глобалните трговски тензии, климатските политики, вештачката интелигенција и безбедноста на децата на интернет.
Кои се пораките за Северна Македонија?
За Западен Балкан, клучно ќе биде дали ќе биде понуден нов рок, конкретна иницијатива или механизам за постепена интеграција на земјите кандидати.
Општата порака за проширувањето треба автоматски да се претвори во „сигнал за Скопје“, бидејќи во дипломатијата е важно дали нашата земја е или не е меѓу приоритетите на ЕУ.
Во рамките на патот кон членство на Северна Македонија потребно е спроведување на Реформската агенда, постепена интеграција во ЕУ и реформи во владеењето на правото во Скопје. Ова е актуелниот институционален контекст во кој треба да се чита секоја можна порака за проширувањето што доаѓа од ЕУ.
За Северна Македонија веќе постојат и конкретни бројки. Земјата има индикативна финансиска рамка од 750,4 милиони евра од Механизмот за реформи и раст, но распределбата не е автоматска. Средствата зависат од исполнувањето на реформските чекори утврдени во Реформската агенда.
Третата област е трговијата, а за компаниите од Северна Македонија особено е важен механизмот што им овозможува непречен пристап до европскиот пазар. Конечниот режим на Европскиот механизам за јаглеродно гранично приспособување започна да се применува од 1 јануари 2026 година. Тој опфаќа цемент, железо и челик, алуминиум, ѓубрива, електрична енергија и водород и бара цената на јаглеродот на одредени производи увезени во ЕУ да биде поврзана со емисиите создадени при нивното производство.
Ова е директно важно за производителите од земјите надвор од ЕУ кои извезуваат вакви производи на европскиот пазар, вклучително и за компаниите од Северна Македонија што работат во засегнатите сектори.
Четвртата област е енергетиката и безбедноста. Европската комисија ја определува „европската независност“ како една од рамките во кои функционира ЕУ. Минатата година тоа беше поврзано со конкурентност со намалени стратешки зависности, пониски трошоци за енергија, посилна одбрана и поголема отпорност на Унијата.
За Северна Македонија, секоја таква порака е важна поради постепеното усогласување со европските правила во областа на енергетиката и климатските политики.
Северна Македонија мора да се соочи со вештачката интелигенција и дигиталните правила
ЕУ дополнително ја зајакна својата политика на технолошки суверенитет во 2026 година. Во јуни, Комисијата претстави пакет за технолошки суверенитет, со мерки поврзани со cloud-технологиите, вештачката интелигенција, дигиталната инфраструктура и поголема европска автономија во стратешките технологии.
Во јули беше претставен план за ризиците и можностите од напредната вештачка интелигенција во сајбер-безбедноста, кој вклучува проценка на ризиците од најнапредните модели и зајакнување на европскиот капацитет за нивна проценка.
Ќе биде важно Северна Македонија да ја научи лекцијата како да го исполни овој критериум на ЕУ.
ЕУ покажа дека постојано е фокусирана на одбраната, технологијата, енергетиката, демократијата, конкурентноста, социјалната правда и отпорноста на климатските промени.
Северна Македонија треба да ги научи овие лекции и без пречки да ги спроведе неопходните промени, во интерес на граѓаните и во интерес на интеграцијата во ЕУ, пишува „Журнал.мк“.
