Фискалната слика на Европа влезе во 2025 година со мало подобрување на страната на дефицитот, но со континуиран раст на јавниот долг, според најновите податоци на Евростат.
Според соопштението, дефицитот во еврозоната се намали од 3,0% на 2,9% од бруто домашниот производ, додека на ниво на Европската Унија остана непроменет на 3,1%.
Сепак, позитивните случувања генерално запираат тука.
Долгот расте и покрај фискалната консолидација
Во исто време, односот на јавниот долг кон БДП продолжи да расте во Еврозоната од 87,0% на 87,8%, а во ЕУ од 80,7% на 81,7%.
Оваа комбинација: бавен пад на дефицитот со пораст на долгот, укажува дека европските економии сè уште балансираат помеѓу потребата од фискална дисциплина и притисоците врз потрошувачката.
Во пракса, ова значи дека владите продолжуваат да трошат повеќе отколку што успеваат да компензираат во економски раст или приходи, иако со малку поумерено темпо од претходно.
Јазот меѓу земјите останува длабок
Зад просекот постојат значителни разлики меѓу земјите-членки. Најзадолжени економии остануваат Грција, Италија и Франција, додека земји како Естонија или Луксембург одржуваат многу пониски нивоа на долг.
Ова дивергенција потврдува дека фискалните предизвици не се рамномерно распределени – и дека идните правила на ЕУ веројатно ќе треба да остават простор за флексибилност.
Пошироката слика: умерен раст, но без силен импулс
Податоците за јавните финансии доаѓаат во време кога европската економија бележи умерен раст. БДП на еврозоната во 2025 година порасна за околу 1,5%, со скромен раст на вработеноста.
Тоа сугерира дека фискалната стабилизација доаѓа повеќе преку контрола на трошењето отколку преку силен економски импулс – што го отежнува брзото намалување на долгот уште повеќе.
Што значи тоа следно?
За носителите на одлуки во Брисел и националните влади, пораката е прилично јасна:
дефицитот се стабилизира, но
долгот останува клучен проблем
Во наредниот период, се очекува фокусот да биде на комбинација од фискална дисциплина и промоција на растот, бидејќи без посилна економија, намалувањето на долгот останува ограничено.
За земјите во регионот кои се стремат кон членство во ЕУ, ова е дополнителен сигнал: фискалните правила остануваат строги, но нивната примена сè повеќе ќе зависи од реалните економски перформанси, а не само од формалните цели.
