До 20 проценти од мерните станици во Европа регистрирале загадување на воздухот над дозволените европски стандарди, покажува најновиот извештај на Европската агенција за животна средина. Најголем проблем и натаму претставуваат ПМ 2.5 честичките, ситна и опасна прашина која продира длабоко во белите дробови и крвотокот, а се создава од сообраќај, индустрија, согорување фосилни горива, цементарници, рафинерии и шумски пожари.
Италија со највисоки концентрации во Европа
Според извештајот, највисоките годишни концентрации на ПМ 2.5 во периодот 2024–2025 година биле измерени во јужна Италија. Градовите Чеље Месапика и Торкијароло забележале екстремно високи вредности од 117 и 113 микрограми на кубен метар, иако годишната граница на Европската Унија е 25 μg/m3.
„Овие пикови главно се должат на согорување биомаса во текот на зимата, особено од камини“, изјави Џанлуиџи де Џенаро, професор по хемија и влијание врз животната средина на Универзитетот во Бари.
Тој објаснува дека загадувањето дополнително се задржува поради густите атмосферски слоеви кои спречуваат распрснување на штетните честички.
Освен Италија, над дозволените граници се регистрирани и региони во Полска, Хрватска, Босна и Херцеговина, Србија, Северна Македонија, Романија, Турција и Данска. Меѓу најкритичните точки во Европа се издвојуваат Сараево и индустриските региони во Северна Македонија.
Извештајот покажува дека токму Балканот и Источна Европа имаат највисока проценета смртност поврзана со долгорочна изложеност на ПМ 2.5 честички. Особено погодени се Албанија, Бугарија, Грција и Романија.
Над 90 проценти од Европејците дишат небезбеден воздух
Според построгите стандарди на Светската здравствена организација, повеќе од девет од десет жители во Европа се изложени на загадување над препорачаното ниво. Светската здравствена организација препорачува концентрацијата на ПМ 2.5 честички да не надминува 5 μg/m3, што е пет пати помалку од сегашната европска граница. Експертите предупредуваат дека опасни не се само ПМ 2.5 честичките, туку и ПМ10, приземниот озон и бензо(а)пиренот, канцерогена супстанција која се создава од чад од цигари, изгорена храна и издувни гасови.
Експертите советуваат граѓаните во урбани средини да избегнуваат проветрување на домовите во утринските часови кога сообраќајот е најгуст, како и да користат прочистувачи на воздух. Се препорачува и избегнување физички активности на отворено во денови со високо загадување, особено во индустриски и густо населени области.
