Владата на Северна Македонија започнува со подготовка на модел за единствен и усогласен систем на плати во јавниот сектор. За таа цел е ангажирана помош од експерти од Грција преку европската програма TAIEX. Но, што значи тоа за вработените во администрацијата, дали ќе има зголемување на платите и дали ќе се намали јазот и нееднаквоста во платите што постојат меѓу истите државни институции, пишува „Zhurnal.mk“.
Со помош на грчките експерти ќе се усогласуваат платите во јавниот сектор
Зад бирократската формулација „единствен и усогласен систем на плати во јавниот сектор“ стои реформа која директно се однесува на начинот на кој се трошат јавните средства – односно парите што главно доаѓаат од даноците и придонесите што ги плаќаат граѓаните и компаниите.
Владата на Северна Македонија започнува со подготовка на модел за ваков систем со помош на експерти од Грција преку европската програма TAIEX. Целта е грчкиот модел да послужи како пример за создавање централизирана, усогласена и дигитализирана рамка за платите во јавниот сектор.
Во моментов јавниот сектор не функционира како една голема компанија во која сите работни места подлежат на исти правила за утврдување на платата. Различни институции и категории на вработени се опфатени со различни закони, колективни договори, коефициенти и правила.
Затоа, една од суштинските цели на реформата е создавање заедничка рамка во која полесно ќе може да се споредува што значи едно работно место во една институција со слично или идентично работно место во друга институција.
Северна Македонија има за цел усогласување на платите
Реформската агенда на Северна Македонија конкретно предвидува усогласување на системите на плати и класификациите на работните места, со цел платите да бидат потесно поврзани со одговорностите и стручноста потребни за одредено работно место.
Тоа би значело, на пример, дека доколку две лица извршуваат работа со споредливи одговорности, услови и потребна стручност, системот ќе има јасни правила според кои ќе се утврдува нивната плата, независно од тоа во која институција се вработени.
Секоја плата во јавниот сектор претставува буџетски расход. Тоа значи дека кога државата исплаќа плата, таа троши јавни средства – пари собрани преку даноци, придонеси и други јавни приходи.
Затоа, граѓаните имаат интерес да знаат не само колку вкупно се троши за плати, туку и според кои правила се распределуваат тие средства.
Единствениот систем треба да овозможи полесно следење на бројот на вработените, нивните работни места, институциите во кои се вработени и колку ангажирањето на овие лица го чини јавниот буџет.
Усогласената рамка не значи дека сите вработени во јавниот сектор ќе имаат иста плата. Напротив, платата треба да зависи од сложеноста на работата, одговорноста, стручноста, искуството и други однапред утврдени критериуми.
Практично, државата сака да има посистематизиран начин на внесување и обработка на податоците за вработените, нивните работни места, платите, надоместоците и другите елементи на исплатата.
Грција се користи како пример токму затоа што има Единствен орган за исплата преку кој се обработуваат исплатите и податоците поврзани со надоместоците на вработените во јавниот сектор. Грчкиот систем електронски ги обработува податоците за вработените, нивните надоместоци, задржувањата и нето-платата.
Напредувањата да не зависат од партиската книшка
Во Реформската агенда, реформата на јавната администрација е поврзана со поголема ефикасност, транспарентност и отчетност, додека реформите во јавните финансии имаат за цел фискална одржливост и подобро управување со јавните ресурси.
Со други зборови, државата треба да има појасна слика за тоа колку луѓе плаќа, за каква работа и колку таа работа го чини буџетот.
Доколку работните места се класифицираат според заеднички критериуми, а платите се поврзат со тие класификации, полесно ќе може да се утврди зошто одредено работно место има одредено ниво на плата и кои услови треба да се исполнат за напредување. Ова може да ја намали зависноста од институцијата во која некој е вработен или од специфичните правила што се применуваат само таму.
Реформата што во моментов се подготвува не значи дека со еден потег сите плати во јавниот сектор ќе се зголемат или намалат.
Главната цел е да се воспостави систем преку кој ќе се утврдуваат платите. Дури потоа, врз основа на новите правила, ќе може да се утврдат конкретните плати и нивното усогласување.
Затоа, реформата на платите не треба да се гледа само како административна промена. Таа е дел од поширок процес во кој Северна Македонија треба да покаже дека има подобра контрола врз јавните средства и поефикасна јавна администрација, пишува „Zhurnal.mk“.
