На крајот на јануари, премиерот Христијан Мицкоски упати интересен повик до пратениците од албанските партии за заеднички став со нивните македонски колеги во Собранието на Северна Македонија во врска со неговите барања и контрауслови кон Бугарија и Европската Унија.
На седницата од 29 јануари, одговарајќи на прашање на пратеникот Скендер Реџепи, премиерот ги повика албанските политички партии, односно нивните пратеници, да се солидаризираат со неговите барања и со ставовите на ВМРО-ДПМНЕ кон Бугарија. Тој побара поддршка за заштита на правата на Македонците во Бугарија, како и за одбрана од сегашните и можните идни напади врз македонскиот идентитет и македонскиот јазик, кои се поврзани со моментално блокираниот евроинтегративен пат на земјата.
Барањето на Мицкоски
Мицкоски ги повика албанските пратеници да ја поддржат неговата иницијатива Бугарија да ги почитува правата на македонската заедница во Бугарија – поврзани со македонската култура, јазик и традиција. Второто барање беше Бугарија и Европската Унија формално да гарантираат дека во иднина нема да има нови условувања поврзани со македонскиот идентитет и јазик за време на преговорите за членство во ЕУ, кога тие ќе бидат отворени.
Тој побара поддршка од сите пратеници, вклучително и од албанските, за „заеднички државен став“, кој би бил формулиран преку заедничка резолуција во Собранието на Северна Македонија како контрауслов на барањето на Бугарија за уставни измени со кои би се вклучила бугарската заедница во Уставот.
Целосен молк
И по повеќе од 40 дена, нема реакција ниту одговор до Мицкоски од албанските партии – ниту од власта ниту од опозицијата, ниту од нивните пратеници. До сега нема ниту одговор „да“ ниту „не“. Владее целосен молк.
Причините за ваквата тишина остануваат непознати.
Но, ваков силен повик барем заслужува јавна дебата. Таа дебата треба да се отвори меѓу албанските партии – и оние во власта и оние во опозицијата.
Северна Македонија е заедничка држава на сите нејзини граѓани.
Меѓусебната поддршка може да му помогне на самиот државен систем да се справи со ваквите предизвици, кои сега доаѓаат од Бугарија кон идентитетот и јазикот на македонското мнозинство.
Молкот на албанските партии е истовремено и чуден и неоправдан.
Зошто албанските партии можат да прават коалиции со македонските партии за други прашања, а не можат барем да отворат ваква важна дебата за прашање што е значајно за македонското мнозинство?
Зошто недостасува храброст кај албанските политички партии да одговорат на повикот на лидерот на најголемата партија во земјата, повик кој е поврзан со заедничката желба на повеќето партии и на огромното мнозинство граѓани за членство во ЕУ?
Меѓуетничка солидарност
Без да се прејудицира каков би бил одговорот, ако таков се даде, тој треба да биде аргументиран преку отворена јавна дебата во која би требало да се вклучат лидерите на сите албански партии во земјата, како и нивните пратеници.
Потоа, кога би постоел заеднички став меѓу албанските партии, би следувале меѓуетнички консултации со премиерот Мицкоски и со македонските опозициски партии.
Меѓупартискиот и меѓуетничкиот дијалог – меѓу Македонците и Албанците – не треба да се затвора со игнорирања и политички обвинувања, ниту пак да се сведува само на борба за власт. Етничките интереси треба да бидат реципрочни и во корист на сите заедници, во интерес на целата држава. Тука има многу простор за дебата и преговори со неопходниот критериум на меѓуетничка солидарност.
Но најпрво треба да се има храброст да се отвори дебатата – конструктивно и со визија.
Живот надвор од ЕУ
Поминаа веќе четири години од бугарската блокада, а претходно имаше и години на грчка блокада.
Замислете ситуација во која оваа блокада за членство во ЕУ би траела уште многу години. Во такво сценарио, Северна Македонија би останала повторно таму каде што е – надвор од Европската Унија.
Но нејзините граѓани – Македонци, Албанци и другите – ќе продолжат да живеат во својата заедничка држава, која треба да се развива, да ја зајакне економијата, социјалната благосостојба, куповната моќ на граѓаните и меѓуетничкиот соживот.
Молкот кон повикот на Мицкоски треба да се прекине. Најпрво треба да започнат консултации меѓу албанските партии, а потоа и дијалог со македонските партии.
Со или без членство во ЕУ, Македонија останува заедничка држава – а одговорноста за нејзината иднина е заедничка за сите политички партии и за сите нејзини граѓани.
