Проектот за гасоводот Басра-Џејхан би можел да стане стратешко решение за енергетската безбедност на регионот во услови на ризици во Ормутскиот теснец, вели Фатих Бирол, директор на Меѓународната агенција за енергија.
„Новиот гасовод би можел да стане „златна можност“ и за Турција и за глобалниот енергетски пазар“, пишува турски „Хуриет“. Проектот за гасоводот Басра-Џејхан предвидува транспорт на нафта од јужните нафтени полиња на Ирак (регионот Басра) низ земјата до турското пристаниште Џејхан на Средоземното Море. Се смета за алтернатива на патиштата низ Ормутскиот теснец, кои се предмет на геополитички ризици. Фатих Бирол, зборувајќи на маргините на форум во Анталија, рече дека нестабилноста во Ормутскиот теснец го принудува барањето алтернативни патишта за снабдување со нафта.
Според него, проектот за транспорт на нафта од Ирак преку Турција може да реши неколку проблеми истовремено: обезбедување стабилен извоз во Багдад, зајакнување на улогата на Анкара како енергетски центар и зголемување на енергетската безбедност на Европа. Експертот нагласува дека имплементацијата на овој проект ќе бара политичка координација меѓу Турција и Ирак, како и привлекување меѓународно финансирање, вклучително и финансирање од европски земји заинтересирани за диверзификација на снабдувањето.
„Отворањето на Ормутскиот теснец беше добредојдена вест. Сепак, бидејќи тој е затворен еднаш засекогаш, а заканата од негово затворање сега ќе виси над сите актери како Дамоклов меч, напорите за диверзификација и наоѓање алтернативни патишта, алтернативни технологии и алтернативни горива ќе продолжат со исто темпо“, нагласи Бирол. Според него, енергетските капацитети во регионот, вклучувајќи ги рафинериите за нафта и гас и терминалите за течен природен гас, претрпеа значителна штета.
„Доколку оваа штета не се поправи, ќе биде сè потешко да се реактивираат. Особено, откако ќе се деактивираат нафтените и гасните полиња, нивната рехабилитација може да потрае значително време“, предупреди тој. Поморските сили на Иранскиот корпус на Револуционерната гарда повторно го блокираат Ормутскиот теснец од саботата навечер и ќе продолжат да го прават тоа сè додека не се укине целосно поморската блокада на САД.
На 13 април, американската морнарица започна со блокирање на целиот поморски сообраќај што влегува и излегува од иранските пристаништа од двете страни на Ормутскиот теснец, низ кој минуваат приближно 20 проценти од светската нафта, нафтени производи и течен природен гас. Вашингтон тврди дека неиранските бродови можат слободно да минуваат низ Ормутскиот теснец сè додека не ги плаќаат транзитните такси на Техеран. Иранските власти не го објавија воведувањето такси, но разговараа за такви планови.
