Како и Ормускиот Теснец, така и Гибралтарскиот Теснец, кој се наоѓа меѓу крајниот југ на Европа и северозападниот дел на Африка, има богата историја на поморски сообраќај и судири во своите води.
Голем дел од археолошките докази се наоѓаат источно од теснецот, во Заливот Алхесирас, познат и како Гибралтарски Залив, некогашна станица за прекуокеанска пловидба, а денес главно важна за транспорт на нафта, пишува CNN.
Шпански археолози велат дека идентификувале 151 подводно археолошко наоѓалиште, меѓу кои 124 бродоломи, во залив со површина од 75,1 квадратни километри, за време на истражување спроведено меѓу 2020 и 2023 година.
Бродоломите потекнуваат од различни епохи и цивилизации, вклучувајќи ја древната пунска, односно картагинска цивилизација, како и римскиот, средновековниот и модерниот период, се наведува во неодамнешен научен труд.
Откривањето на бродоломите го потврдува значењето на заливот како поморски центар од регионално и глобално значење, велат истражувачите. Подрачјето било опкружено со населби уште од античко време, во средниот век претставувало влез кон Пиринејскиот Полуостров, а во поновата историја било место на поморски судири за контрола врз теснецот.
Иако најголем дел од остатоците се поврзани со модерната историја, истражувачите пронашле и „некои многу интересни, досега непознати бродоломи“, изјави водечкиот истражувач Фелипе Серезо Андрео, вонреден професор по подводна археологија на Универзитетот во Кадис.
Иако илјадници поморски несреќи се споменуваат во историски и архивски извори, многу бродоломи остануваат неоткриени, бидејќи досега имало малку археолошки истражувања на историјата скриена под морето.
Најстариот пронајдок е остатоци од брод од 5 век пред нашата ера, а бродот најверојатно превезувал рибен сос произведен во јужношпанскиот град Кадис низ Медитеранот.
„Најинтересни“ од поновата историја се бродоломите поврзани со Наполеоновите војни од почетокот на 19 век, изјавил Андрео. Досега истражените наоѓалишта се наоѓаат на длабочина до околу 10 метри.
Истражувачите идентификувале и остатоци од почетокот на Втората светска војна, меѓу кои и делови од „Maiale“ или „Свиња“, вид подморница што италијанската морнарица ја користела за напади врз британската флота во Гибралтарскиот Теснец.
Пред овој проект, истражувачите немале археолошка документација за најголем дел од остатоците. Пред 2019 година биле познати само четири подводни наоѓалишта во ова подрачје, од кои само едно било бродолом.
Климатските промени влијаат врз морските струи и движењето на седиментот во заливот, што „доведува до откривање на сите овие бродоломи“, додал Андрео.
Археолозите користеле геофизички техники, како повеќеснопен ехосондер за 3Д мапирање на морското дно и магнетометар за мерење магнетни полиња, за да идентификуваат објекти и аномалии под седиментот, пред да нурнат, да ги измерат и да изработат дигитални модели.
Истражувачите сакаат да ги проучат и заштитат наоѓалиштата, кои содржат важни информации за поморската историја на регионот, вклучувајќи сообраќај, трговија, поморска технологија и луѓето што пловеле по морето. Но, тие и понатаму се загрозени од промените во околината и активноста на големите бродови.
Тимот досега истражил само „многу плитки длабочини“ од околу 10 метри, додека Заливот Алхесирас е длабок околу 400 метри. Андрео верува дека во подлабоките делови има археолошки остатоци уште од праисторијата, бидејќи брегот од палеолитот денес се наоѓа под вода.
Истражувачите наведуваат дека идните проекти ќе бидат насочени кон детално проучување на секој бродолом, бидејќи досега се истражени 24 проценти од наоѓалиштата, како и кон истражување на поголеми длабочини.
