Албанските партии во Северна Македонија, се чини, им ги затворија вратите на младите. Речиси секоја партија веќе го воспоставила своето раководство и не дозволува новите генерации да дојдат до израз. Иако постојат младински форуми, женски форуми и слични структури, нивните барања речиси воопшто не се земаат предвид. Партиските лидери не успеале да создадат доволно кадар што би можел да ги замени, а на младите не им се дава предност ниту во работите што денешните генерации ги познаваат многу подобро од „постарите“.
Исклучување на младите од клучните позиции за одлучување
Младите во албанските политички партии во Северна Македонија главно се исклучени од клучните позиции за одлучување. Иако често се користат како главна движечка сила во изборните кампањи и поседуваат знаења и вештини во одредени области кои се подобри од оние на постарите генерации, нивниот реален простор во партиските структури останува ограничен.
Голем дел од младите се условени од можноста за вработување и напредување во кариерата, поради што остануваат послушни кон партискиот лидер.
За жал, младите со прогресивни или критички идеи често се маргинализирани или принудени да се приспособат на „старите правила“ за да опстанат политички.
Кога младите ќе забележат дека меритократијата не функционира, најобразованите и најспособните одлучуваат да емигрираат во странство или целосно да се дистанцираат од политиката. Тоа придонесува за драстично намалување на учеството на младите на изборите и во јавниот живот.
Многу партии имаат „Младински форуми“, но нивната улога често се ограничува на организирање митинзи, делење промотивни флаери или управување со социјалните мрежи, без да им се даде вистинска моќ во процесот на донесување одлуки и креирање на партиските политики.
Потребна е законска квота за младите на изборните листи
За разлика од родовата квота, со која законот предвидува најмалку 40 проценти од кандидатите на листите за пратеници и општински советници да бидат жени, за младите не постои такво правило во Изборниот законик. Во моментов, во Северна Македонија не постои законски задолжителен процент за застапеност на младите на изборните листи на политичките партии. Сè е оставено на доброволната одлука на партиите, што објаснува зошто бројот на млади на клучните позиции останува толку низок.
Некои политички партии, главно македонските, во своите внатрешни статути предвидуваат одреден процент од раководните структури да биде составен од членови на Младинскиот форум. Сепак, ова најчесто останува само на хартија или се спроведува преку извршни партиски позиции без вистинска политичка тежина, додека младите се заобиколуваат кога станува збор за кандидатските листи за пратеници или за министерските функции.
Младинските организации и Клубот за младински прашања во Собранието на Северна Македонија постојано предлагаат земјата да следи одредени европски примери и со закон да воведе младинска квота. Но, досега големите партии не покажале политичка волја да ја изгласаат оваа измена на Изборниот законик, бидејќи тоа би значело дека старата политичка елита ќе мора да отстапи дел од просторот, пишува „Журнал.мк“.
Кај младите сè помалку поминуваат патриотизмот и темите за 2001 година
Албанската политичка сцена со децении е доминирана од истите политички фигури, поврзани со историските настани од 2001 година или со почетоците на плурализмот. Ова создаде структурна неподвижност, во која пренесувањето на политичката моќ на новите генерации се доживува како закана за влијанието на старата елита.
Поголемиот дел од новата генерација се лица родени по 2001 година, кои за војната на ОВК знаат само од раскажувањата. Поради тоа, нивниот однос кон овие настани не е ист како кај оние што ги доживеале.
Токму затоа, кога постојано им се зборува за војната и херојствата, на младите тоа може да им изгледа како банална тема. Иако ОВК не треба да се заборави и нејзината историја треба да се пренесува од генерација на генерација, политиката не може секојдневно да се темели само на оваа тема.
Од особена важност е младите да бидат слушнати, нивните совети да се анализираат, а нивните барања поврзани со развојот да бидат прифатени.
Современото време донесе многу предизвици што постарите генерации не ги разбираат доволно, особено во областа на технологијата, вештачката интелигенција и дигитализацијата.
Младите денес се повеќе заинтересирани за животниот стандард, вработувањето, дигитализацијата и квалитетното образование. Овој јаз меѓу приоритетите на старото раководство и барањата на младите создава голема бариера. Затоа, политичките партии треба да ја подигнат свеста и да им овозможат на младите поактивно да учествуваат во општествениот и политичкиот живот во земјата.
Која албанска политичка партија им дава поголем приоритет на младите?
ВЛЕН досега се обидуваше да промовира млади лица со реформски дух и го критикуваше стариот модел на „апсолутен лидер“, алудирајќи на ДУИ, која повеќе од 25 години ја предводи Али Ахмети. Но, оваа коалиција честопати немала доволен капацитет или простор за исполнување на големите ветувања кон младите по преземањето на локалната и централната власт.
Од друга страна, ДУИ директно поставувала млади лица на највисоките позиции во извршната власт, именувајќи ги за министри и директори на релативно млада возраст, но без да им даде целосна слобода на дејствување. Младите кои напредуваат во рамките на оваа партија, според текстот, мора целосно да се потчинат на старата елита од генерацијата на 2001 година, со што стануваат зависни од неа во своето политичко дејствување.
Оттука, заклучокот е дека ниту една од партиите не направила одржлива структурна инвестиција во младите, кои главно се гледаат како механизам за обезбедување гласови за време на изборните кампањи, пишува „Журнал.мк“.
