Прашањето на домувањето е животна потреба за секој поединец, а уште повеќе за младите генерации и за паровите кои штотуку го започнуваат својот заеднички живот. Дилемата меѓу купување стан или живеење под кирија веќе не прави голема разлика, бидејќи и во двата случаи трошоците се неподносливи. Цените на становите и кириите достигнаа незамисливи нивоа, додека државните институции стојат со скрстени раце, без да преземат конкретни мерки за запирање на оваа социјална криза. За многу млади луѓе, единственото решение останува миграцијата – феномен кој ја празни земјата од нејзината највитална енергија, пишува „Журнал“.
Над 300 илјади ненаселени станови, но цените на недвижностите продолжуваат да растат
Парадоксот на пазарот на недвижности во Северна Македонија е очигледен: иако секоја година се градат илјадници нови станови, голем дел од постојните станови остануваат празни. Во периодот од 2020 до 2025 година биле изградени 36.281 станбени единици, додека само во јуни 2026 година биле издадени одобренија за изградба на 754 нови станови. Сепак, Пописот од 2021 година покажа дека 307.187 станови, односно 36,6 отсто од вкупниот број, биле ненаселени.
Овој дисбаланс меѓу понудата и побарувачката не доведе до намалување на цените, туку напротив. Во центарот на Скопје, стан од 50 квадратни метри е продаден за 168 илјади евра, додека во Охрид стан од 66 квадратни метри достигнал цена од 211.200 евра. Овие трансакции, иако не ја претставуваат просечната цена на пазарот, јасно покажуваат дека пазарот е сè повеќе насочен кон шпекулации, а не кон реалните потреби на граѓаните.
Според Државниот завод за статистика, во вториот квартал од 2026 година биле регистрирани 6.221 продажби, што претставува зголемување од 20,2 отсто во споредба со истиот период минатата година. Во меѓувреме, договорите за закуп се намалиле за 16,8 отсто, што покажува дека и изнајмувањето станува сè понедостапно за граѓаните.
Оваа реалност покажува дека ненаселените станови се претвораат во замрзнат капитал, додека граѓаните остануваат без можност за пристојно домување. Без законска интервенција, овој феномен ризикува да прерасне во трајна криза.
Младите парови се најпогодени од оваа реалност: за да купите стан, треба да работите цел живот
Младите парови се категоријата која е најпогодена од оваа реалност. По товарот на студирањето и предизвиците со вработувањето, тие се соочуваат со уште една голема пречка – обезбедувањето дом, што често ги принудува да ги одложат плановите за осамостојување и создавање семејство. За многумина од нив, купувањето стан е еднакво на работа во текот на целиот живот, често и со две комбинирани плати.
Статистиките покажуваат дека за да се купи стан во Скопје, еден човек треба да работи и до 17 години без да потроши ниту еден денар за други животни потреби. Овој јаз меѓу приходите и цените на недвижностите го прави речиси невозможно младите парови да обезбедат сопствен дом без помош од родителите или без да се задолжат со долгорочни кредити со високи камати. Наместо да инвестираат во својата иднина, тие се принудени да преживуваат меѓу високите кирии и тешките кредитни обврски.
Оваа реалност не само што ги спречува младите да го градат својот живот во земјата, туку и ги поттикнува да заминат во странство.
Да потсетиме дека, без законски мерки кои би го наложиле искористувањето на празните станови и без политики со кои би се регулирале цените на кириите и квадратниот метар, Северна Македонија ризикува да изгуби цели генерации. Ненаселените станови, исто како и необработеното земјиште, се замрзнато богатство кое никому не му служи, додека граѓаните остануваат без пристоен дом.
