Европската комисија подготвува пакет од 500 милиони евра за поддршка на земјоделците погодени од растот на цените на вештачките ѓубрива, предизвикан од кризата во Ормускиот теснец и нарушувањата на глобалната трговија. Мерката треба да помогне да се ублажи притисокот врз производителите во период кога високите трошоци директно се закануваат да се прелеат врз цените на храната.
Според информациите што ги пренесуваат европските медиуми, Брисел планира да ја активира земјоделската резерва во рамки на Заедничката земјоделска политика, во која во моментов има нешто над 200 милиони евра. Европската комисија дополнително предлага земјите членки и Европскиот парламент да ја зголемат резервата за уште 300 милиони евра, со што вкупната поддршка би достигнала 500 милиони евра.
Причината за ваквата реакција е поскапувањето на азотните ѓубрива, чија цена силно зависи од природниот гас и од стабилноста на транспортните рути. Ормускиот теснец е една од најважните точки за светската трговија со енергенси и суровини, а преку него минува значаен дел од глобалната трговија со ѓубрива. По речиси целосното затворање на рутата, цените на ѓубривата на светските пазари нагло пораснаа.
Европската комисија предупредува дека проблемот не е само финансиски, туку и безбедносен. Ако земјоделците поради високите цени се откажат од сеење или го намалат користењето ѓубрива, тоа може да доведе до пониски приноси и нов притисок врз снабдувањето со храна. Еврокомесарот за земјоделство Кристоф Хансен предупреди дека ваквата состојба може да стане сериозна закана за прехранбената сигурност.
Покрај финансиската помош, ЕУ веќе презеде и трговски мерки. Унијата привремено ги укинува царините за дел од клучните азотни ѓубрива, како уреа и амонијак, со цел земјоделците да добијат пристап до поевтини увозни суровини. Мерката нема да важи за производи од Русија и Белорусија.
Иако Северна Македонија не е членка на ЕУ и не е директен корисник на оваа земјоделска резерва, ваквите потези на Брисел се важни и за регионот. Европскиот пазар силно влијае врз цените на храната, суровините, ѓубривата и земјоделските производи, па секој поголем ценовен шок во ЕУ се чувствува и кај земјоделците и потрошувачите во земјите од Западен Балкан.
Затоа кризата во Ормускиот теснец повеќе не е само геополитичка или енергетска тема. Таа веќе станува земјоделска и социјална тема, затоа што поскапите ѓубрива значат поскапо производство, а поскапото производство најчесто завршува како повисока цена на храната.
