Северна Македонија се соочува со сериозен проблем со недостиг на медицински сестри, медицински техничари, акушерки и стоматолошки сестри. Проблемот не е во тоа што не се образуваат доволно кадри за овие професии, туку во фактот дека голем дел од нив, по завршувањето на образованието, ја напуштаат земјата и својата иднина ја бараат во Европа.
Не заминуваат сите само заради подобра материјална состојба. Многумина одлучуваат да заминат затоа што не гледаат перспектива во својата земја, нивниот професионален придонес не се вреднува или се соочуваат со пречки при вработувањето, при што често предност имаат лицата со партиска книшка. Затоа, државата мора да најде конкретни начини како да ги задржи квалификуваните кадри во земјата, пишува „Журнал“.
Секој месец заминуваат околу 40 медицински сестри!
Секој месец околу 40 медицински сестри го напуштаат јавниот здравствен систем. Некои бараат подобри услови за работа и повисоки плати во европските земји, додека други преминуваат во приватните здравствени установи. Недостигот е особено изразен во единиците за интензивна нега, во операционите сали, каде што недостигаат инструментари, како и на одделенијата за хоспитализација.
Проблемот не се сведува само на заминувањето во странство. Дел од медицинските сестри преминуваат во приватниот сектор, додека други целосно ја напуштаат професијата. Затоа е неопходно да се обезбедат професионална автономија, здрава работна средина и подобри услови за работа, како и навремено преземање мерки за да не се доведе земјата во ситуација да остане без медицински сестри.
За жал, проблемот не е во недостигот на студенти. Напротив, Северна Македонија образува кадри кои потоа заминуваат да работат во странство. Ова мора да се промени. Владата треба да обезбеди соодветни услови, да развие нови механизми и да преземе сè што е потребно за медицинските сестри да останат и да работат во земјата.
На конкурсите не се вработуваат секогаш оние што го заслужуваат тоа
Едно од најважните прашања се конкурсите за вработување. Сепак, не е доволно само да се објават конкурси. Потребно е да се обезбедат буџетски средства за вработувањата, да се утврди динамиката на нивното спроведување и да се дефинираат точните бројки, за да се знае колку медицински сестри се потребни, колку се планира да бидат вработени и во кои рокови ќе се реализираат вработувањата.
Многу лица кои го завршиле соодветното образование, и покрај тоа што со години работеле волонтерски, за жал се заобиколуваат кога ќе се отвори можност за вработување. Наместо нив, според изнесените критики, предност добиваат лица со партиска поддршка.
Ова предизвикува револт и разочарување кај младите професионалци, принудувајќи ги да ја напуштат земјата и никогаш да не се вратат.
Здравствениот систем се соочува со изразен недостиг на кадар, односно има околу 50 проценти помалку медицински сестри од реално потребниот број. Во земјата има околу 9.200 медицински сестри, додека за нормално функционирање на здравствените установи е потребен приближно двојно поголем број.
Како последица на тоа, медицинските сестри кои остануваат во системот се принудени да работат подолго работно време и со оптоварување надвор од нормалните капацитети. Истовремено, просечната плата на медицинските сестри во Северна Македонија останува под општата просечна плата и не успева да ги покрие зголемените трошоци за живот.
Големата разлика во платите и условите за работа ги прави Германија, Швајцарија и Хрватска многу попривлечни за здравствените работници од Северна Македонија.
Што треба да се направи за да се задржат медицинските сестри и да се подобри здравствениот систем?
За да се спречи заминувањето на медицинските сестри, потребно е да се донесе посебен закон за медицинска сестринска дејност, со кој ќе се уреди професијата во однос на образованието, работните задачи и професионалните одговорности.
Ова подразбира регулирање на правниот и професионалниот статус на медицинските сестри, како и признавање на нивните специјализации. Таков пример се медицинските сестри во интензивната нега и анестезијата, чии квалификации во моментов не се вреднуваат доволно во здравствениот систем.
Со оглед на големиот недостиг на персонал во болниците, каде што една медицинска сестра често е принудена да ја извршува работата на тројца вработени, потребно е итно трансформирање на привремените договори во договори за вработување на неопределено време, со цел да се обезбеди професионална сигурност.
Исто така, треба да се зголемат квотите за вработување и да се зајакне соработката со медицинските факултети во Скопје, Тетово и Штип, со цел да се образуваат нови кадри и да се создадат услови тие да останат и да работат во земјата.
Медицинските сестри и лекарите бараат и подобро опремени болници кои ќе обезбедуваат заштита и сигурност при работата. Друго суштинско барање е деполитизација на управувањето со болниците, така што напредувањето во кариерата ќе се заснова на заслуги, искуство и професионални обуки, а не на партиска припадност.
Доколку државата не спроведе вакви структурни реформи, јавните болници ризикуваат да останат без клучниот персонал кој го одржува здравствениот систем во функција, пишува „Журнал“.
