Реакциите по видеото на жена со автомобил „Порше“ која фрла отпад во реката Лепенец покажаа дека дел од граѓаните воопшто немаат срам за своите постапки. По овој случај, снимен е уште еден случај во кој на видеото се гледаат две лица со мотоцикл и приколка, кои застануваат и го истоваруваат отпадот директно на патот.
Станува збор за лица кои собираат отпад од граѓани и наплаќаат за тоа, а наместо отпадот да заврши на соодветно место, тој останува на јавна површина. За жал, се давиме во отпад, а бесрамно не го менуваме однесувањето за да се грижиме за животната средина.
Фрлала отпад во реката Лепенец, казнета со само 50 евра
Скопската полиција откри 38-годишна жена која била снимена како фрла отпад од автомобил „Порше“ во реката Лепенец, во близина на нејзиното влевање во Вардар. На видеоснимката, жената дури и мавта кон камерата, очигледно не криејќи го својот чин.
Случајот ја вознемири јавноста и предизвика бројни реакции, а полицијата брзо постапи. Сепак, тој отвори и нови, уште поитни прашања во општеството: дали глобите во нашата земја се само симболична сума за оние со подлабок џеб и дали ваквото однесување конечно треба да биде санкционирано со многу повисоки казни?
Министерството за внатрешни работи соопшти дека по документирањето на случајот, на скопјанката ѝ биле издадени два платни налози. Едниот е согласно Законот за јавна чистота, а вториот согласно Законот за безбедност на комуналниот сообраќај. Тоа значи дека треба да плати глоба од 50 евра.
Но, по изречената глоба, која според законските пресметки, доколку казната за фрлањето отпад се плати во рок од осум дена, изнесува околу 50 евра, се поставува прашањето дали таквата казна е доволна за да спречи повторување на истиот прекршок.
За лице кое управува со луксузен автомобил вреден десетици илјади евра, ваквата глоба тешко може да се доживее како сериозна финансиска санкција или предупредување.
Шведска увезува отпад и го претвора во електрична енергија и топлина
Додека Балканот се дави во депонии со отпад, Стокхолм увезува отпад од неколку европски земји за да обезбеди електрична енергија и евтина топла вода за своите граѓани.
Шведска минатата година увезла околу 2,5 милиони тони отпад од европски земји за да ги снабдува своите современи постројки за производство на енергија.
Наместо создавање диви депонии и еколошки кризи, земјата наплаќа за секој тон отпад што го презема и го претвора во електрична енергија и топлинска енергија за стотици илјади домаќинства.
Овој модел е во директен контраст со состојбата во Југоисточна Европа, каде што отпадот сè уште завршува на отворени депонии, без искористување за производство на енергија.
Шведскиот енергетски систем одамна го надминал сопствениот проблем со отпадот. Бидејќи земјата рециклира голем дел од отпадот што го создава, капацитетите на шведските постројки за согорување отпад остануваат недоволно искористени без увоз на отпад од странство.
Стокхолм не троши буџетски средства за оваа суровина. Напротив, земји како Велика Британија, Норвешка и Германија ѝ плаќаат на Шведска надомест за секој преземен тон отпад, бидејќи за нив тоа е поевтино отколку плаќањето високи еколошки такси за депонирање на отпадот на сопствена територија.
Преземениот отпад веднаш се носи во постројки со строги системи за филтрација, каде што согорувањето создава пареа за турбините и топла вода за градските топлификациски мрежи.
Потребни се многу повисоки казни и инвестиции во постројки за отпад
Граѓаните на социјалните мрежи, со право револтирани, бараат итни измени во Законот за јавна чистота и Законот за управување со отпад.
Казните за загадување на животната средина и речните корита, според нив, треба да се мерат во илјадници евра, а не во симболични суми.
Еден од предлозите е воведување и санкција за чистење на дивите депонии, речните корита и јавните површини, со цел сторителот директно да почувствува што значи одржување на хигиената и чистотата.
Ваквите случаи треба многу почесто да се откриваат и санкционираат, без исклучок. Сè додека институциите изрекуваат минимални казни кои не претставуваат сериозен финансиски удар и не влијаат врз свеста на прекршителите, сликите на уништување на животната средина ќе продолжат да бидат дел од нашето секојдневие.
Проблемот со отпадот во Северна Македонија е еден од најголемите еколошки и комунални проблеми во земјата.
Повеќе од 84–85 проценти од собраниот отпад е целосно измешан. Граѓаните ретко го селектираат отпадот – пластика, хартија и стакло – уште во домовите, што значително го отежнува понатамошното рециклирање.
Најголемиот дел од комуналниот отпад завршува на депонии кои не ги исполнуваат европските еколошки стандарди. Дополнително, во селата и покрај споредните патишта постојано никнуваат диви депонии.
Додека Шведска гради поголема енергетска независност преку искористување на отпадот, земјите од регионот и Северна Македонија сè уште немаат изградено современа комунална постројка за енергетско искористување на отпадот.
Во Северна Македонија и регионот, состојбата е уште покритична: комуналниот отпад редовно завршува на нелегални депонии кои го загадуваат воздухот и почвата, додека проектите за искористување на отпадот за производство на топлинска енергија со години се заглавени во бирократски процедури.
Потребно е итно да се исчистат јавните површини и дивите депонии, да се подигне свеста кај граѓаните и да се инвестира во современи системи кои ќе овозможат отпадот да се претвора во енергија.
