Бројката звучи добро, но не значи дека цените се намалиле. Тие само растат побавно. За семејниот буџет тоа е огромна разлика – особено кога трошоците за основните потреби веќе се на многу повисоко ниво.
На прв поглед, бројката изгледа како добра економска вест.
Инфлацијата во Македонија во јули падна на 2,3 отсто на годишно ниво, наспроти 3,4 отсто во јуни. Во однос на претходниот месец, трошоците на животот се зголемиле за 0,1 отсто.
Но зад оваа бројка постои една важна разлика која често се губи во политичките изјави:
Инфлацијата од 2,3 отсто не значи дека животот поевтинел за 2,3 отсто.
Напротив.
Тоа значи дека просечното ниво на цените во јули било уште 2,3 отсто повисоко отколку во јули минатата година.
Цените не се враќаат назад.
Само растат побавно.
Зошто тогаш Владата зборува за успех?
Затоа што од економски аспект забавувањето на инфлацијата навистина е добра вест.
Кога инфлацијата од 3,4 отсто паѓа на 2,3 отсто, притисокот врз цените е послаб. Државниот завод за статистика покажува дека годишната стапка се намалува, а месечниот раст од само 0,1 отсто покажува релативно ограничено ново поскапување во јули.
Тоа е реален економски показател.
Но проблемот е што граѓанинот не го мери животниот стандард со процентот на инфлација.
Тој го мери со прашањето:
„Колку пари ми остануваат на крајот од месецот?“
И тука започнува разликата меѓу макроекономската статистика и семејниот буџет.
Цените не се вратија на старото
Замислете едноставен пример.
Ако еден производ пред неколку години чинел 100 денари, а во периодот на висока инфлација поскапел на 130 денари, инфлацијата од 2,3 отсто денес не значи дека производот ќе се врати на 100 денари.
Ако неговата цена повторно порасне, дури и само малку, тој може да достигне 133 денари.
Токму затоа граѓаните може да слушаат дека инфлацијата е „само“ 2,3 отсто, а во продавница и натаму да чувствуваат дека животот е скап.
Ниската инфлација не е исто што и ниски цени.
А уште помалку е исто што и поевтин живот.
Кошницата го кажува она што процентот го крие
За едно четиричлено семејство, разликата меѓу статистичкиот процент и секојдневниот живот е особено видлива.
Сојузот на синдикатите на Македонија за јуни 2026 ја пресмета минималната синдикална кошница на 68.654 денари, без трошоците за кирија.
Со изнајмен стан, потребната сума е значително повисока.
Тоа е бројката со која семејството ја мери економијата.
Не со индексот на трошоците на животот, туку со сметките за храна, домување, струја, транспорт, лекови, образование и сите оние ситни трошоци кои на крајот на месецот престануваат да бидат ситни.
Затоа и не треба да се поставува прашањето дали инфлацијата е добра или лоша.
Подоброто прашање е:
Дали растот на платите е доволен за да го надомести претходното поскапување?
Инфлацијата паѓа, но ценовниот шок останува
Во јавната дебата често постои опасност да се направи една логичка грешка.
Кога инфлацијата е висока, сите зборуваат за поскапувањата.
Кога инфлацијата ќе падне, политичарите почнуваат да зборуваат како проблемот да е решен.
Но домаќинствата не функционираат така.
Ако цените еднаш пораснале, тие остануваат на новото ниво сè додека не дојде до дефлација – односно до реално намалување на цените.
Таква дефлација не гледаме во јулските податоци.
Напротив, ДЗС регистрира раст на трошоците на животот од 0,1 отсто во однос на јуни.
Затоа граѓанинот може истовремено да слушне дека инфлацијата е ниска и да има чувство дека секој месец му требаат повеќе пари.
И двете работи можат да бидат точни.
Вистинскиот тест се платите
Оттука, вистинската економска приказна за Македонија во 2026 година не е само колкава е инфлацијата.
Туку колку од инфлацијата можат да ја издржат приходите.
Ако платата расте побрзо од цените, реалниот животен стандард може да се подобрува.
Ако платата расте побавно од трошоците, граѓанинот осиромашува – дури и кога инфлацијата изгледа ниска.
Тоа е причината зошто економската политика не смее да се сведе на славење на една бројка.
Инфлацијата од 2,3 отсто е подобра од инфлација од 10 или 15 отсто.
Но за едно семејство кое и натаму не може да ја покрие минималната кошница со еден или два приходи, таа бројка сама по себе не е доволна.
А што значи ова за Владата?
Владата има право да го претставува забавувањето на инфлацијата како позитивен економски резултат.
Но политичката одговорност не завршува тука.
Следното прашање треба да биде што ќе направи државата со просторот што го создава пониската инфлација.
Дали ќе се зголемува реалната куповна моќ?
Дали платите ќе растат побрзо од трошоците?
Дали ќе се намалуваат структурните трошоци за домување и енергија?
Дали храната ќе стане подостапна?
И дали економскиот раст ќе стигне до семејниот буџет, а не само до статистичките табели?
Државниот завод за статистика во првото тримесечје од 2026 регистрира реален раст на БДП од 3,1 отсто.
Тоа е важна бројка.
Но и тука важи истото правило: растот на БДП не значи автоматски и раст на животниот стандард на секое домаќинство.
Две различни вистини
Оттука произлегуваат две вистини кои не мора да се исклучуваат една со друга.
Првата: Македонија има значително подобра инфлациска слика отколку во периодите на двоцифрена инфлација.
Втората: граѓаните сè уште живеат со ценовното наследство од тие години.
И токму затоа бројката од 2,3 отсто треба да се чита внимателно.
Таа кажува колку брзо денес растат цените.
Не кажува колку високо веќе се искачиле.
Тоа е разликата меѓу инфлацијата како економски индикатор и инфлацијата како секојдневно искуство.
За статистичарот, 2,3 отсто е стапка.
За семејството, тоа е уште една сметка.
И затоа вистинското прашање за македонската економија во следниот период нема да биде дали инфлацијата ќе остане под три отсто.
Ќе биде многу поконкретно:
Кога граѓанинот конечно ќе почувствува дека неговата плата расте побрзо од неговата кошничка?
