Од 2021 до 2025 година во Македонија се регистрирани над илјада несреќи при работа. Повеќе од 60 лица го загубиле животот, а стотици се здобиле со тешки телесни повреди. Зад бројките стои систем што не штити, институции што затајуваат и работници што молчат – од страв или од нужда.
Алармантни бројки: работа со ризик по живот
Податоците добиени од Министерството за внатрешни работи покажуваат загрижувачки тренд на повреди и смртни случаи на работните места во Македонија во периодот од 2021 до 2025 година.
2021 – 213 несреќи, 12 смртни случаи
2022 – 232 несреќи, 18 смртни случаи (најмногу во анализираниот период)
2023 – 264 несреќи, 9 смртни случаи
2024 – 229 несреќи, 10 смртни случаи
2025 – 242 несреќи, 12 смртни случаи
Во секоја од овие години, меѓу 60 и 80 работници завршуваат со тешки телесни повреди, а стотици со полесни повреди. Бројките, иако високи, не ја отсликуваат целосната реалност.
„Непријавените повреди се вистинската бројка“
Од Сојузот на синдикати на Македонија предупредуваат дека официјалната статистика е само врвот на ледениот брег.
„Најголемиот проблем е што има огромен број непријавени повреди. Работодавачите вршат притисок врз работниците да не пријавуваат, за да не сносат одговорност. Луѓето молчат од страв – да не го изгубат работното место или да не им биде продолжен договорот“, велат од ССМ.
Дополнителен проблем е што речиси и да нема евидентирани професионални заболувања, бидејќи постапката за нивно признавање е сложена, долга и скапа. Во пракса, работникот останува сам.
Безбедноста како трошок, а не како обврска
Според синдикатите, кај дел од работодавачите сè уште владее перцепцијата дека безбедноста при работа е „непотребен трошок“, а не инвестиција.
„Законот не се спроведува доследно. Инспекцискиот надзор е слаб, а казните се симболични. Тоа создава чувство на неказнивост“, предупредуваат од ССМ.
Најризични сектори и понатаму се:
градежништвото,
земјоделството,
и делови од индустриското производство.
Токму таму се случуваат и најтешките несреќи – падови од висина, повреди од машини, струјни удари и несоодветна заштитна опрема.
Закон постои – но не и заштита
Според Законот за безбедност и здравје при работа, работодавачот има обврска да:
обезбеди безбедни услови за работа,
спроведува обуки,
обезбеди заштитна опрема,
реагира при промени во работниот процес.
Во пракса, овие обврски често остануваат само на хартија.
Дополнителен проблем е што по тешки несреќи ретко се покренуваат кривични постапки, а уште поретко има судска разрешница. Одговорноста речиси никогаш не стигнува до работодавачот.
Нов закон – нова надеж?
Од Министерството за економија и труд најавуваат дека се подготвува нов Закон за безбедност и здравје при работа, како и измени во Законот за инспекција на труд.
Според нив:
ќе се формира нова работна група,
ќе се усогласува регулативата со европските стандарди,
ќе се зајакне улогата на инспекторатите.
Но, синдикатите предупредуваат – без ригорозен надзор и казни, секој закон останува мртво слово на хартија.
