Албанија има една од најдобро развиените национални одбрани од сајбер напади во светот. Според Националниот индекс за сајбер безбедност (NCSI), кој го изработува Естонската академија за е-влада (eGA), Албанија го дели првото место со Чешка, обете со резултат од 98,33 поени од можни 100.
Резултатот е уште поинтересен бидејќи традиционалните технолошки и економски сили не се на врвот на рангирањето. Канада и Естонија го делат третото место со 96,67 поени, додека Финска е петта со 95,83 поени. Германија е само на 13-то место, САД на 31-во место, а Обединетото Кралство на 42-ро место.
NCSI опфаќа 155 земји и територии и ја проценува нивната способност да спречат сајбер напади, да реагираат на инциденти и да управуваат со последиците. Индексот се базира на 49 индикатори распоредени во 12 капацитети и три главни групи: стратешка, превентивна и одговорна сајбер безбедност.
Затоа, не се набљудува само колку е технолошки развиена земјата. Исто така, се оценуваат закони, институции, заштита на критична инфраструктура, анализа на закани, заштита на податоци, одговор на инциденти, управување со кризи, спроведување на законите против кибер криминал, меѓународна соработка и други елементи на националниот систем за кибер одбрана.
Албанија: нападот што ја започна реформата
Албанија освои 98,33 поени, постигнувајќи максимален резултат во речиси сите области. Таа доби целосен број поени за стратешки капацитети, вклучувајќи кибер политика, меѓународна соработка и образование и истражување, но исто така и за превентивни мерки како што се заштита на критична инфраструктура, анализа на закани и заштита на податоци.
Единствениот сериозен недостаток се однесува на воената кибер одбрана. Албанија нема јавно објавена воена кибер доктрина, па затоа освои две третини од достапните поени во таа област. Сите анализирани капацитети поврзани со одговор на инциденти, управување со кризи и спроведување на законот за кибер криминал беа оценети со максимален број поени.
Делумно објаснувањето за таков резултат лежи во големиот кибер напад во 2022 година, кој им се припишува на иранските државни хакери. Нападот беше толку сериозен што Албанија ги прекина дипломатските односи со Иран.
Наместо кризата да остане изолиран безбедносен инцидент, таа се претвори во катализатор за обемни реформи. Албанија ја промени законската рамка, ги централизираше одбранбените активности под Националниот орган за сајбер безбедност и ја интензивираше соработката со Европската Унија, САД и големите технолошки компании.
Посебно внимание беше посветено на заштитата на системот е-Албанија, дигитална платформа преку која на граѓаните им се обезбедуваат околу 95 проценти од јавните услуги. Тоа само покажува зошто сајбер безбедноста денес повеќе не е само прашање на ИТ одделот, туку прашање на функционирањето на државата.
