Со години, туризмот, угостителството и градежништвото во Црна Гора имаат најголем проблем со недостаток на работници, особено во сезона. Синдикатот на работодавачи предупредува дека е сè потешко да се најде квалификуван, искусен персонал, додека Агенцијата за вработување бележи рекордно ниска стапка на невработеност.
На Црна Гора ѝ недостасуваат келнери, готвачи, градежни работници, но и лекари, инженери и ИТ експерти. И додека невработеноста опаѓа, работодавците имаат сè потешкотии да го пронајдат потребниот персонал. Затоа, слободните работни места сè повеќе ги пополнуваат странци – од почетокот на годината им се издадени повеќе од 34.000 дозволи за престој и работа.
„Најголемиот проблем кога станува збор за недостатокот на работна сила се појавува пред сè во активностите што се силно сезонски по природа. Зборуваме за туризам, угостителство, градежништво, но и земјоделство“, рече Филип Лазовиќ од Синдикатот на работодавци.
Во исто време, Заводот за вработување бележи рекордно ниска стапка на невработеност – 7,47 проценти во август, додека во регистарот има околу 24.600 невработени лица, приближно три илјади помалку од претходната година. Меѓу дефицитарните занимања се келнери, готвачи, рецепционери, ѕидари и столари, но и професори по математика, физика и хемија, лекари, компјутерски научници и инженери.
„Првата причина е несовпаѓањето на образовниот систем со потребите на работодавачите. Работодавачите бараат кадар сега, веднаш, кој е подготвен за пазарот на трудот, додека образовниот систем создава кадар на среден и долг рок“, изјави Горан Бубања, помошник-директор на ЗЗЗЦГ.
Недостатокот на домашни работници се повеќе го заменуваат странци. Квотата за оваа година е 28.988, но има и дозволи кои не се опфатени со неа. Од почетокот на годината, вкупно се издадени повеќе од 34.000.
„Од почетокот на годината до денес, издадени се малку повеќе од 34 илјади дозволи. Доминантни се три дејности – сместување и угостителство, градежништво и други услужни дејности, кои сочинуваат околу 72 проценти од вкупниот број издадени дозволи“, истакнува Бубања.
Дури 92 проценти од дозволите се издадени во шест крајбрежни општини и Подгорица. Синдикатот на работодавачи вели дека туризмот и градежништвото веќе се толку зависни од странски работници што тешко би можеле да функционираат без нив.
„Туризмот и градежништвото, пред сè, дефинитивно се на првите две места. Би ни било многу тешко да замислиме обезбедување квалитетна услуга за туристите без странска работна сила. Тоа би било невозможно, а истиот проблем постои и во градежништвото“, додава Лазовиќ.
Проблемот, сепак, не е само во бројот на достапни работници. Институтот предупредува дека работодавачите мора да понудат конкурентни плати, сместување и услови за работа, додека на работниците честопати им недостасуваат практични знаења и вештини.
Институтот проценува дека странски работници ќе бидат потребни и во наредните години. Тие го гледаат решението во истовремена обука на локалната работна сила, прилагодување на образованието кон потребите на економијата и планирано ангажирање на странци за работни места за кои нема доволно локални работници, пренесува RTCG.
