Православните верници денеска, 8 ноември, го празнуваат Митровден, денот посветен на Светиот великомаченик Димитрија Солунски. Овој празник има посебно место во македонската традиција, бидејќи некогаш го означувал почетокот на зимата, завршувањето на земјоделските работи и периодот кога се исплаќале сезонските работници и се склучувале нови договори.
Според македонскиот народен календар, годината во минатото се делела на два дела: од Ѓурѓовден до Митровден траел летниот период, а од Митровден до Ѓурѓовден зимскиот. Затоа овој празник бил важен ориентир во секојдневниот живот, особено за земјоделците и сточарите.
До Митровден требало да заврши собирањето на плодовите, да се подготви зимницата и да се вратат стадата од планинските пасишта. Празникот бил поврзан и со завршувањето на работните договори на овчарите, говедарите, козарите и другите сезонски работници.
Еден од помалку познатите обичаи е дека токму на Митровден се исплаќала заработувачката на работниците, која во народот се нарекувала „руга“. Се организирале гозби, се договарале нови работни ангажмани и се правеле подготовки за претстојните студени месеци.
Со празникот се поврзани и бројни народни верувања за времето. Бидејќи се сметало дека од Митровден започнува зимата, луѓето внимателно ги следеле временските прилики, ветерот, облаците и однесувањето на добитокот, обидувајќи се да предвидат дали зимата ќе биде студена и долга или поблага.
Во некои народни верувања, сончевиот Митровден се поврзувал со поблага зима, додека студеното и врнежливо време се толкувало како најава за постудени месеци. Овие предвидувања се дел од народната традиција и немаат научна основа.
Митровден е посветен на Свети Димитрија Солунски, христијански светител кој живеел во 3 и 4 век. Според црковното предание, бил војсководец во Солун и пострадал поради својата христијанска вера. Тој е еден од најпочитуваните светители во православниот свет, а особено се почитува како заштитник на Солун.
Во македонските семејства Митровден се одбележува и како домашна слава. Традиционално се подготвуваат празнични трпези и обреден леб, се палат свеќи, а семејствата ги пречекуваат роднините и пријателите.
Празникот е и голем именден за сите што ги носат имињата Димитар, Димитрија, Димитрие, Митре, Митко, Мите, Диме, Димче, Димитрина, Митра и други варијанти поврзани со името на светителот.
Во минатото, во одредени македонски краишта на Митровден се одржувале и панаѓури и народни собири, што дополнително го нагласувало неговото значење во општествениот и стопанскиот живот.
Со празникот се поврзани и Митровденските задушници, кои се одбележуваат во саботата пред Митровден. На овој ден верниците ги посетуваат гробиштата, палат свеќи и се молат за покој на душите на починатите.
Иако денес годишните времиња не се определуваат според народните празници, Митровден останува еден од позначајните празници во македонската традиција, кој ги поврзува верските обичаи, семејните собири и некогашниот начин на живот.
