Србија денес е во изборен молк пред утрешните вонредни парламентарни избори, но последните часови од кампањата ги одбележа масовниот студентски собир на плоштадот Славија во Белград, кој покажа дека студентското движење успеало да мобилизира голем број граѓани непосредно пред гласањето.
Според проценката на Архивот на јавни собири, на завршниот митинг на Студентската листа „Студенти победуваат“ во четвртокот имало околу 150.000 луѓе. Проценката е направена врз основа на снимка од 19 часот, површината што ја зафатил собирот и густината на присутните.
Славија беше исполнета, а голем број луѓе ги исполнија и улиците што водат кон плоштадот. Associated Press го опиша собирот како масовен завршен митинг на студентското движење, со колони граѓани кои пристигнувале од различни правци низ Белград.
Масовноста не беше единствената порака на собирот. Настанот беше кулминација на повеќедневни студентски маршеви од различни делови на Србија кон Белград, додека во главниот град учесниците пристигнуваа во шест организирани колони. Претходно, студентите ја градеа кампањата и преку иницијативата „Студент во секое село“, со директни средби со граѓаните низ земјата.
Собирот, насловен „Победа зове“, беше искористен и за претставување на главните програмски пораки на Студентската листа. Од бината се зборуваше за независно судство и обвинителство, подобро образование и здравство, заштита на работничките права, земјоделството и животната средина, транспарентно трошење на јавните пари, економијата и слободата на медиумите.
Посебен симболички момент беше тоа што говорниците на бината држеа примероци од Уставот на Србија. Во пораките доминираа темите за одговорност на институциите, владеење на правото и обврската на избраните претставници кон граѓаните. Првиот на листата, Илија Срдановиќ, порача дека пратеничкиот мандат е јавна служба и дека „мандатот му припаѓа на народот“.
Студентката Наталија Степановиќ потсети дека ова е петти голем собир на Славија од почетокот на протестите и дека движењето во изминатите речиси две години поминало низ различни фази – од барања за одговорност по трагедијата во Нови Сад до барање за избори и настап со сопствена изборна листа. Нејзината централна порака беше дека стравот, уцените и неправдата се минливи, додека граѓаните и нивната заедничка борба остануваат.
Друг студентски претставник порача дека движењето поминало низ градови, села и населби низ Србија и дека директниот контакт со граѓаните им дал уверување дека имаат широка поддршка. Во деновите пред митингот, студентите пешачеа кон Белград од повеќе правци, а при пристигнувањето беа пречекани од илјадници граѓани пред Ректоратот на Универзитетот во Белград.
Пред собирот, од Студентската листа повикуваа изборниот процес да заврши мирно и достоинствено. Токму мирниот карактер, организацијата на повеќедневните маршеви и бројноста на завршниот митинг беа главните обележја на последните денови од нивната кампања.
Reuters оценува дека движењето, кое започна по падот на натстрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, во меѓувреме прераснало во најсериозниот политички предизвик за владејачката структура во Србија во последните години. Кампањата се развиваше преку протести, маршеви, блокади, директна работа со граѓаните и силна теренска организација.
Анкетите, сепак, не даваат единствена слика за тоа како оваа мобилизација ќе се преточи во гласови.
Истражувањето на „Нова српска политичка мисла“ ја става Студентската листа на 44,5 проценти меѓу определените гласачи, наспроти 42,7 проценти за листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“. Други истражувања, меѓу кои оние на Ipsos и „Фактор плус“, покажуваат предност за листата „Обединета Србија“. Разликите меѓу агенциите се поврзани и со различниот период на мерење, примерокот и методологијата.
Токму затоа, масовниот собир на Славија е важен пред сè како показател за способноста на студентското движење да организира и мобилизира голем број луѓе. Дали таа енергија ќе се преслика и на избирачките места ќе стане јасно по затворањето на гласањето.
Изборниот молк во Србија започна на полноќ и ќе трае до затворањето на избирачките места во недела во 20 часот.
