СДСМ категорично се противи на реформите во Изборниот законик, оценувајќи дека станува збор за дискусија поврзана со изборен криминал. Од партијата истакнуваат дека не сакаат да седнат на иста маса за да разговараат за изборни измени со проруска партија како Левица, која е против НАТО и ЕУ. Но, дали СДСМ има право да го прекине овој процес и што е најдобро за Албанците во рамките на Изборниот законик, пишува „Журнал“.
Кои се забелешките на СДСМ?
Главните забелешки на СДСМ во врска со предложените измени на Изборниот законик се однесуваат на три клучни точки, кои партијата ги смета за недемократски и штетни за изборниот процес.
Најсериозната забелешка на партијата се однесува на предлогот за воведување електронско гласање за дијаспората. Според СДСМ, ваквото решение отвора сериозен простор за изборни манипулации, при што партијата го нарекува систем за „кражба на 200.000 гласови од дијаспората“, според моделот на српскиот претседател Александар Вучиќ. Од партијата оценуваат дека ваквиот модел би создал систем на гласање под контрола и влијание на власта.
СДСМ, исто така, остро се спротивставува на укинувањето на техничката влада без претходно постигнат широк консензус. Според партијата, укинувањето на техничката влада во овој момент претставува „автократски манир“ кој ја нарушува рамнотежата на контролата во предизборниот период и ги намалува гаранциите за спроведување фер избори.
Партијата ја условува својата поддршка за усвојување на законот со целосно вклучување на меѓународните и европските стандарди, особено препораките на ОБСЕ/ОДИХР. Од СДСМ оценуваат дека предлогот на владејачкото мнозинство отстапува од овие принципи и ја изместува волјата на граѓаните во корист на политичките калкулации на ВМРО-ДПМНЕ.
Поради овие причини, СДСМ претходно се повлече од меѓупартиската работна група за реформи во изборното законодавство при Министерството за правда, а во Собранието поднесе околу 9.500 амандмани со цел да го блокира усвојувањето на предложениот текст, пишува „Журнал“.
Дали СДСМ има право во своите барања?
Доколку одделно се анализираат забелешките на опозициските партии, може да се забележи дека секоја страна има свои аргументи, како и забелешки што заслужуваат внимание.
Кога станува збор за електронското гласање на дијаспората, системите за електронско гласање на глобално ниво се соочуваат со сериозни ризици од областа на сајбер-безбедноста, хакерски напади и манипулации со гласовите. Исто така, тешко е да се гарантира дека гласачот во странство гласа слободно, без притисоци од семејството или од својата средина.
Од друга страна, предноста на ваквиот модел е тоа што традиционалното гласање во амбасадите досега беше исклучително скапо и неефикасно. Електронското гласање би им овозможило на стотици илјади иселеници да го остварат своето уставно право без да трошат време и пари за патување до дипломатско-конзуларните претставништва.
Во однос на техничката влада, овој механизам беше воспоставен со меѓународно посредништво со цел да се спречи злоупотребата на државните ресурси од страна на владејачката партија за време на изборните кампањи.
Сепак, дел од експертите и владејачката партија оценуваат дека овој модел ги блокира институциите со месеци и дека земјата има доволно демократска зрелост за да организира избори без потреба од техничка влада.
Кога станува збор за препораките на ОБСЕ/ОДИХР, Владата тврди дека најголемиот дел од нив веќе се вклучени во предложениот текст, додека СДСМ бара да бидат вградени сите препораки.
Албанските партии сè уште немаат усогласен став
Покрај точките околу кои се судираат СДСМ и ВМРО-ДПМНЕ, една од значајните теми во реформите на Изборниот законик е и предлогот за промена на изборниот модел, од шест на една изборна единица.
Во моментов, овој предлог е блокиран поради недостиг на целосен консензус меѓу големите политички блокови, особено поради различните ставови на македонските и албанските политички партии.
СДСМ во својата политичка програма го имаше преминот кон една изборна единица, но инсистира дека ваквата голема промена на „правилата на игра“ не може да се спроведе еднострано, туку треба да биде усвоена со целосен консензус од сите политички субјекти во земјата.
ВМРО-ДПМНЕ начелно изрази подготвеност да го поддржи моделот со една изборна единица, но од партијата често ја префрлаат одговорноста за блокадата врз партиите од албанскиот политички блок.
Демократската унија за интеграција (ДУИ) останува еден од најгласните противници на моделот со една изборна единица, застапувајќи го ставот дека земјата треба да го задржи постојниот модел со шест изборни единици. Доколку има силен притисок за прифаќање на една изборна единица, ДУИ бара воведување висок изборен праг од 5 проценти, со што би се ограничил влезот во Собранието на помалите партии, и албански и македонски.
Слично на ДУИ, и поголемиот дел од партиите во коалицијата ВЛЕН не гледаат позитивно на моделот со една изборна единица.
За помалите партии, како Левица и ЗНАМ, како и за партиите на помалите етнички заедници, меѓу кои Ромите, Турците и Србите, моделот со една изборна единица се смета за значајно прашање за нивното парламентарно претставување.
Затоа, разликите во политичките ставови не треба да бидат пречка за подобрување на изборниот систем и создавање изборно законодавство кое ќе биде стабилно, предвидливо, транспарентно и усогласено со европските стандарди и препораките на ОБСЕ/ОДИХР, пишува „Журнал“.
