На 11 август 1945 година, жените во новоформирана Југославија за првпат добија уставно и законско право на глас. Овој историски чекор дојде како директен резултат на масовната борба и жртва преку Антифашистичкиот фронт на жените (АФЖ) за време на Втората светска војна. Сојузниот изборен закон го потврди израмнувањето на гласачките права, што овозможи жените активно да учествуваат на ноемвриските избори во 1945 година и да влезат во највисоките законодавни тела.
Правото на глас не беше подарено, туку изборено низ организиран отпор и општествено-политичко делување. Формирањето на АФЖ овозможи политичко организирање на жените, кои рамноправно учествуваа во народноослободителната борба и во изградбата на новите државни органи. Документите на Врховниот штаб уште во текот на војната го потврдуваа тој статус, за во август 1945 година конечно да биде формализиран низ законите за избори.
За ефикасна примена на гласачкото право во услови кога голем дел од населението, а особено жените, беа неписмени, државата воведе специфичен механизам. На ноемвриските избори во 1945 година се користеше систем на таканаречени „слепи кутии“. Гласањето се вршеше со спуштање рака во секоја кутија и неосетно испуштање на гумена кугличка, со што се гарантираше тајноста на изборот без потреба од користење молив.
Со тие избори, за првпат во историјата на регионот, жени беа избрани во највисокото законодавно тело. Меѓу првите пратенички во Уставотворното собрание се најдоа истакнати борци и интелектуалки како Митра Митровиќ и Цана Бабовиќ.
Набргу потоа, со Уставот од 1946 година беа загарантирани и други темелни права: бесплатни и задолжителни основни училишта, еднаква плата за иста работа и задолжителен граѓански брак пред државните органи.
Паралелно со политичката еманципација, масовните конференциски собири на АФЖ отворија прашања кои претходно беа целосно табу во патријархалното општество. На овие конференци за првпат јавно се бараше воведување советувалишта за бремени жени, систематизирана едукација за контрацепција и директна борба против илегалните и по живот опасни абортуси кои се изведуваа во нехигиенски услови. Овие барања го поставија темелот за подоцнежното уставно загарантирано право на слободно одлучување за раѓање деца.
Есента 1945 година донесе социјален пресрт низ градовите и селата. Преку таканаречените „предизборни конференции“ и собири, жени од сите слоеви по првпат во историјата јавно, пред стотици луѓе, се јавуваа за збор и дискутираа за државни и социјални прашања. Овој процес брзо ја сруши долгогодишната изолираност на жените од јавниот живот и ги претвори во рамноправни политички субјекти во повоената изградба.
Озаконувањето на институцијата на граѓански брак преку Основниот закон за брак го прекина дотогашниот монопол на религиозните установи врз семејното право. Бракот стана доброволна заедница заснована врз рамноправност на сопружниците, со што на жените им се овозможи целоснен правен имотен капацитет и заштита. Новиот систем обезбеди дека трудот на жените, како во домот така и во фабриките, повеќе не може законски да биде потценуван.
