Скопје, 15 април, zhurnal.mk – Четвртиот Самит на албанската дијаспора што се одржува во Тирана, овојпат предизвика големо внимание. Македонските медиуми го видоа овој собир на Албанците како „закана“, од каде произлегуваат многубројни и силни политички пораки за состојбата на Албанците во Северна Македонија. Од друга страна, многу познати личности од дијаспората, кои не се занимаваат со дневната политика во Тирана и Приштина, го видоа овој Самит само како пропаганда на владата на Еди Рама. Сепак, Самитот пренесе силни пораки, но остави впечаток дека во иднина треба да има повеќе конкретни дела, а помалку реклама, инаку ќе го изгуби значењето на собир на Албанците каде и да живеат, пишува „Zhurnal.mk“.
Пораки за Северна Македонија!
Шефот на албанската дипломатија, Ферит Хоџа, на Самитот на дијаспората изјави дека албанскиот јазик е ДНК на Албанците. Тој меѓу другото рече дека ако нашиот јазик, кој опстанал низ вековите во многу потешки времиња, ослабне денес кога сме пообразовани, посилни и поповрзани од кога било, тогаш одговорноста е само наша. Затоа, ова е порака на легитимното барање на студентите во Северна Македонија да ги остваруваат своите права на мајчин јазик.
Министерот рече дека треба да се земат во предвид и наставниците, волонтерите и организаторите во дијаспората, кои го одржуваат жив албанскиот јазик во секоја училница и со секоја активност.
Во меѓувреме, претседателот на ДУИ, Али Ахмети, во Тирана предупреди дека Северна Македонија нема иднина и деновите ѝ се избројани ако нема соживот и заедничко владеење меѓу Македонците и Албанците.
„Секој друг коментар што може да се даде, дали може да има подобар закон (за употреба на јазиците), дали може вака или онака, е само за конечно да се разгради Охридскиот договор и да му се смени карактерот на овој меѓународен договор“, рече Ахмети.
На првиот ден од Самитот, премиерот на Албанија рече дека никој не смее да заборави дека Албанците во Северна Македонија се државотворен народ на соседната и пријателска Република Северна Македонија.
Овие изјави се силни пораки во моменти кога во Северна Македонија повторно излегоа на површина проблеми со албанскиот јазик, како што е неприфаќањето на македонскиот министер за правда Игор Филков, студентите албанци на Правниот факултет да го полагаат правосудниот испит на мајчин јазик, пишува „Zhurnal.mk“.
Самит само за пропаганда!
Ова е четврти самит што владата во Албанија го организира во период од 10 години, без јасен биланс за реалното вклучување на дијаспората во развојот на земјата. Некои од учесниците од дијаспората гледаат со недоверба на вакви самити, каде дијаспората се користи како фасада.
„Убав наратив, но недостигаат главните актери, а тоа е дијаспората“, рече Ева Бачи, правничка која живее и работи во Болоња, Италија, земајќи збор на еден од панелите. Таа протестираше поради организирањето панели само со политичари и користењето на дијаспората само за статистика, а не како реален потенцијал за развој на земјата.
И други присутни покажаа недоверба кон ветувањата, додека „Дијаспора за слободна Албанија“ – една од организациите што ја водеше кампањата за гласот на дијаспората – одби учество, оценувајќи го самитот како „обвиткан со патриотска реторика, но празен по содржина и суштина“, пишува „Zhurnal.mk“.
Иселениците имаат важна улога во креирањето политики!
Освен реториката за „стратешка улога“, дијаспората и понатаму нема реално политичко претставување, иако има влијание и придонес на секои избори. Во пракса, дијаспората се третира како извор на дознаки и полнење на буџетот, но не и како партнер во националното одлучување.
На овие Самити им недостигаат платформи што создаваат конкретни политики за вклучување на дијаспората во јавниот и економскиот живот на Албанците.
На последните парламентарни избори, Албанците што живеат надвор за првпат добија право да гласаат во Албанија. Слично право на глас има и дијаспората на Косово и таа на Северна Македонија.
Во Албанија, резултатите покажаа масовна поддршка за партијата на Еди Рама, во Косово за партијата на Албин Курти, додека во Северна Македонија Албанците неколкупати доаѓаа да гласаат и правеа големи пресврти. Особено е влијанието на локалните избори, со освојувањето на Кичево и Струга, но за жал последниот пат го загубија Кичево. Сепак, благодарение на албанската дијаспора за првпат беше „освоена“ општината Чашка од Албанци, пишува „Zhurnal.mk“.
Да создадеме услови да ја вратиме дијаспората и да ги задржиме младите!
Време е ангажманот на дијаспората да не остане само на декларации, туку да се претвори во конкретни активности. Албанската дијаспора треба активно да учествува во политичкиот живот на земјите каде што живее, да стане дел од партиите и локалната администрација, но и директно да се ангажира и да даде придонес во креирањето политики на земјите од каде потекнува.
Младите заминуваат последниве години, главно од економски причини, но и поради недостиг на владеење на правото, демографски развој и образовни, здравствени и културни политики, па затоа албанските политичари треба да најдат решенија и да го запрат овој одлив на најдобрите мозоци.
За жал, заминуваат најуспешните млади, најдобрите студенти, луѓето со најдобри резултати и тоа е огромна загуба за општествата и државите. Неопходно е итно да се фокусираме на градење политики што ќе го запрат ова немилосрдно иселување.
Политичарите треба да изградат правна држава, каде владее законот и каде напредувањето се прави според заслуги.
За успешен Самит, потребно е следната организација да биде заедничка меѓу Албанците од Албанија, Косово и Северна Македонија, земајќи ги предвид и препораките на Албанците во Црна Гора и во Прешевската Долина. Секое обединување носи сила и успех, секоја поделба и секоја политичка фасада ќе го намали сјајот на ова обединување на Албанците во Тирана, пишува „Zhurnal.mk“.
