Матноста на водата на изворот Шум, од каде што се снабдуваат Струга и околните населени места, почна да се намалува, но забраната за користење останува затоа што параметрите сè уште се над здравствено дозволеното. По една недела рестрикции, граѓаните и понатаму се во режим на внимателност – не затоа што „нема подобрување“, туку затоа што подобрувањето не е доволно за безбедно користење.
Последните мерења на Центарот за јавно здравје – Охрид покажуваат 3,62 отсто матност на мострите од изворот Шум. Во градот, матноста се движи од 3,69 до 2,75 проценти, додека најниски вредности се регистрирани во Заграчани (1,98) и Ложани (1,93 отсто). Разликите по мерни места не ја менуваат суштината: системот се стабилизира, но не се вратил во рамките што здравствените служби ги сметаат за безбедни.
Според д-р Лидија Симоноска, специјалист по хигиена и здравствена екологија во Центарот за јавно здравје – Охрид, за водата да биде дозволена за користење максималното ниво на матност треба да биде 1,5 проценти. Таа вели дека актуелната матност е значително намалена и е десет пати пониска во однос на првите мостри земени на 9 февруари, но дека сè уште е над дозволеното и затоа забраната мора да продолжи.
Динамиката на падот на матноста ја отсликува и хронологијата на мерењата: првите мостри од 9 февруари покажале 28,56 проценти матност, на 11 февруари 10,17 отсто, а на 13 февруари 7,3 проценти. Очекувањето на здравствените служби е дека ако трендот продолжи, вредностите би можеле да се приближат до дозволеното ниво во наредните денови, но дотогаш водата останува забранета за секаква употреба.
Случајот веќе ја напушти рамката на „комунален проблем“ и влезе во институционална истрага. Основното јавно обвинителство Струга, според информациите, оформило предмет за да се испитаат причините и евентуални кривични дела против животната средина и природата по енормното загадување на водата за пиење и за основни животни потреби. Најавата е дека ќе се бара одговор зошто дошло до вакво заматување и дали има човечки фактор, пропуст или недозволени активности што ја погодиле изворската зона.
Паралелно, градоначалникот Менди Ќура најави дека приватна институција ќе ги утврдува причините кои довеле до високо ниво на заматување на изворите во Шум. Тоа најавува втор колосек на проверка – технички и стручни анализи што треба да одговорат на прашањето што точно ја „кренало“ матноста и дали системот има структурна слабост што лесно се повторува при одредени услови.
За Струга, кризата со водата е повеќе од дневна вест: таа е тест за институционална реакција, транспарентност и одговорност. Додека матноста се движи над дозволените граници, најважното за јавноста останува едноставно – јасен, мерлив праг по кој забраната ќе биде укината и јасна слика што ја предизвикало состојбата, за да не се повтори со следниот бран дождови, зафати или интервенции во сливот.
