Румен Радев тврди дека Скопје се обидувало да издејствува Виктор Орбан да стави вето на т.н. Француски предлог, но Унгарија не го направила тој чекор.
Во интервју со новинарот Бојко Василев, Радев ја пласира тезата дека македонската страна барала политичка блокада на францускиот пакет во рамки на ЕУ, а обидот „не вродил со плод“. Ваквата изјава, пуштена токму во момент кога Радев се враќа на сцената по заминувањето од претседателската функција и најавува активен политички ангажман, има јасна тежина: таа не е само „сеќавање“, туку порака со цел да ја обликува сегашната дебата во Македонија и Бугарија.
Ако ја читаме ладно, има две работи што Радев ги прави одеднаш. Прво, ја прикажува Македонија како актер што бара краток пат преку туѓо вето, наместо да оди преку официјални преговори и компромиси. Второ, испраќа сигнал дека Орбан не бил подготвен да оди до крај, што индиректно го разнишува митот за „сигурен сојузник“ кој ќе го стопира процесот кога ќе затреба.
Проблемот за македонската јавност е што ваквите тврдења тешко се проверуваат, а сепак се лепат лесно. „Баравме вето“ звучи како драматична вистина и без доказ, бидејќи ја храни најпопуларната балканска приказна: зад затворени врати сите играат двојно.
Зошто би било логично „влијание кај Орбан“ да не успее
Дури и ако некој во Скопје навистина пробал да отвори канал кон Будимпешта, вето во ЕУ не е копче што се притиска од симпатија. Орбан секогаш ги мерат цената и добивката: што добива Унгарија, што губи во други преговори, и дали се отвора фронт со клучни партнери. Кога прашањето е големо и јавно, а ризикот да се остане изолиран е реален, политичките „пријателства“ стануваат секундарни.
Тоа ја дава и најпрактичната верзија на одговорот на дилемата „ако биле блиски, зошто пропаднало“: затоа што блискост не значи автоматска услуга, туку постојан пазар на интереси.
Како ова удира во домашната политика
Ваква реченица од Радев директно отвора простор за внатрешни пресметки во Македонија. Едни ќе ја користат за да кажат дека „дипломатијата се водела тајно и погрешно“, други ќе ја користат за да покажат дека „Унгарија не е магично решение“, трети ќе ја претворат во доказ за „двојни игри“ меѓу партиски линии.
Во реалноста, без конкретни документи, имиња на посредници, датум на контакт и формат на барањето, ова останува политичка изјава со голем ефект, но со ограничена проверливост.
Клучното прашање што треба да се постави
Наместо „дали сме играле на погрешна карта“, посилното прашање е: дали Македонија има стратегија што не зависи од туѓи ветa и туѓи калкулации? Бидејќи, дури и ако е точно дека некој барал вето, исходот покажува сурова лекција: кога твојата позиција зависи од туѓа одлука, секогаш си на милост и немилост на туѓа агенда.
Затоа оваа приказна, вистинита или не, најмногу боли како симптом: дека во регионот сè уште веруваме дека „еден човек во една престолнина“ може да ни го реши проблемот. А најчесто, токму таму се губи времето.
