Став на Трајче Талевски Пандаровски Универзитетски професор и научен советник, PhD по биологија.
Вчера “Комисијата на УНЕСКО” предложи “Регионот Охрид” (поделен помеѓу Македонија и Албанија) да се стави на “листата на загрозени светски наследства” поради сериозното влошување на неговиот културен и природен потенцијал. Клучните причини за оваа одлука се поради:
– антропогени притисоци (човечка дејност)
– недостатоци во управувањето од страна на државата и локалните власти и
– “еколошки закани”
1. Човечки притисоци кои го уништуваат Охрид
Главните закани доаѓаат од:
– Неконтролирана градба– Нелегални објекти и инфраструктура ги оштетуваат историските и природни предели.
– Загадување на Охридското Езеро – Неконтролирано испуштање на отпадни води, земјоделски отпади и туристичко загадување ја влошуваат водата и загрозуваат ендемски видови.
– Масовен туризам и прекумерен риболов– Неконтролораниот туризам го оптоварува езерото, а преголемиот риболов ги намалува локалните рибни видови па и оние ендемичните и светски заштитените кои науката од светот ги ставил на црвена листа како критички загрозени.
– Несоодветни архитектонски интервенции– Лажни „историски“ објекти кои го нарушуваат автентичниот изглед на Охрид.
2. Пропусти на владата и локалните власти
УНЕСКО ја критикува Македонија за:
– Слаба примена на законите– Постоечките правила (на пр. “Законот за заштита на Охридскиот регион”) кои не се спроведуваат правилно.
– Бавен одговор на препораките на УНЕСКО – Претходните влади (2017–2024) не презеле доволно мерки, што довело до „неповратна штета“.
– Лоша инфраструктура за отпадни води – Градската канализација (колектор) не може правилно да ја заврши улогата со преголемиот број на туристи. Таму ништо не се менува а новина е само нов директор и по некој вработен “штабар”
– Политички напади наместо решенија– Сегашната влада ја обвинува претходната за проблемите, а таа, тие пред неа, и така во круг две три децении и ако сите заедно немаат покажано конкретни подобрувања.
3. Проблеми со Албанија (Поградец)
И албанската страна има слични проблеми:
– Слаба соработка меѓу двете држави– Нема ефикасни заеднички планови за заштита на езерото.
– Неуредна градба и туризам– Поградец исто така придонесува за еколошкото влошување.
И што понатаму
Потребни се итни мерки (кои се превземаат како итни десетина години) бидејќи ако не се преземат брзи чекори, Охрид може да го изгуби статусот на светско наследство. Ќ
Изгледа дојден е ножот до коска и сега треба:
– Строго спроведување на законите за заштита
– Инвестиции во еколошки туризам и чисти технологии
– Подобра соработка со Албанија
– Повик на одговорност за корупција и непочитување на правилата.
Да почекаме да видиме што Министерот ќе стави како Амандман или оправдување на оваа и ваква Одлука.
Ако не, локалните се тука, за брзо за два три месеци. Кој ветил а не исполнил треба да си оди. А за наредниот кој треба да дојди во фотељата прстот на чело.
