Младинскиот форум на Западен Балкан, се одржа од 04 – 07-ми јуни 2026 година, успешно заврши во Будва по четиридневни дискусии, размена на идеи и заедничка работа на младите од регионот за препораки што ќе им бидат презентирани на носителите на одлуки и на Самитот на лидери во рамките на Берлинскиот процес.
Форумот собра повеќе од 100 млади луѓе од регионот, како и претставници на влади, регионални и меѓународни организации, граѓанскиот сектор и дипломатската заедница.
На последниот ден од Форумот, младите луѓе ги презентираа препораките создадени за време на работата во групи, фокусирани на три клучни области: зелен и одржлив регион, мир, безбедност и инклузивни општества, како и вештини, можности и иновации.
Препораки за носителите на одлуки
Генералниот секретар на RYCO, Владимир Обрадовиќ, нагласи дека токму дискусиите и соработката меѓу младите луѓе покажаа колку потенцијал има регионот за поинаква иднина.
„Беше задоволство да размениме искуства со повеќе од 120 млади луѓе и да видиме дека во разговорите тие често имаат подобра комуникација од институциите на нашите владини системи. Нешто што нашите влади треба да го направат во иднина и што би била моја препорака, како и препорака на младите, е заедно, рака под рака, институциите и младите да изградат подобра и попросперитетна иднина за младите во Западен Балкан“, рече Обрадовиќ.
Во рамките на препораките во областа на мирот, безбедноста и инклузивните општества, младите повикаа на воспоставување регионална рамка за млади, мир и безбедност во Западен Балкан, зајакнување на демократските институции, поголемо вклучување на младите во процесите на донесување одлуки, како и воведување на граѓанско и мировно образование, медиумска писменост и критичко размислување во образовните системи на регионот. Посебен акцент беше ставен на поддршка на програмите за ментално здравје, борба против дезинформациите и говорот на омраза, зајакнување на независните медиуми, регионалните
младински размени и создавање побезбедно и поинклузивно општество за жените, девојчињата и маргинализираните групи.
Во областа на вештините, можностите и иновациите, учесниците ја истакнаа потребата од поголема финансиска поддршка за иновации, млади претприемачи и истражувачи преку европски програми и регионални политики. Особено, беше истакната потребата од креирање програми што ќе им овозможат на младите луѓе образовани во странство да се вратат во регионот преку грантови, поддршка за преселба, лансирање стартапи и зајакнување на професионалните можности во локалните заедници.
Во препораките поврзани со зелен и одржлив регион, младите повикаа на посилни инвестиции во одржлив развој, подостапни средства за зелени иницијативи и поголема интеграција на теми за заштита на животната средина и одржливост во формалните образовни програми.
Завршен говор одржа заменик-генералниот секретар на RYCO, Крешник Лока, кој им се заблагодари на учесниците, партнерите и институциите за нивната поддршка и придонес во спроведувањето на Форумот.
Учесничката на форумот, Иса Зухриќ, од Босна и Херцеговина, рече дека Форумот дополнително го зајакнал неговото верување во потенцијалот на младите луѓе во регионот.
„Откако го видов потенцијалот што го имаат овие млади луѓе, исполнета сум со надеж и знам дека можеме да соработуваме и да работиме за да го направиме Балканот попросперитетно место. Мислам дека тоа е една од клучните пораки. Но, пред сè, младите луѓе се подготвени да водат и младите луѓе се подготвени да кажат што ни треба, како да соработуваме и дека преку примерите за соработка што ги имаме едни со други како млади луѓе, можеме да бидеме пример за политичарите во регионот како да соработуваат, бидејќи можеме да соработуваме и треба да соработуваме“, рече Зухриќ.
Учесничката на форумот од Северна Македонија, Зорана Антовска, рече дека за неа било особено значајно што имала можност да се сретне со млади луѓе од регионот и да размени искуства со нив.
„Главната работа што сите ја научивме е дека политичарите во овој регион не треба само да работат за младите луѓе, туку и да работат со нив. Ние смепартнери, а не оние што стојат на другата страна. Важно е да се чувствувате како дел од тимот“, рече Антовска.
Младински вештини, иновации и можности за младите во фокус на разговорите
Во текот на претходните денови од Форумот, беа одржани бројни панел дискусии и интерактивни сесии посветени на регионалната соработка, мобилноста на младите, развојот на вештини, мирот и безбедноста, зелената транзиција и значајното вклучување на младите во процесите на донесување одлуки.
На вториот ден од Форумот, фокусот беше ставен на дискусиите за младинските вештини, мобилноста, регионалните можности, мирот, безбедноста и отпорноста на општествата низ генерациите. Програмата ја отвори Ларс Вестра, младински делегат на Европската Унија во Обединетите нации, кој зборуваше за важноста на младинската перспектива и регионалната соработка.
Панелот „Регион во движење: Младински вештини, мобилност и регионални можности во Западен Балкан“ ги собра Матијас Хер, регионален директор на Хелветас, Дарко Ивановиќ, основач на Digital Den Hub од Црна Гора, Дарко Радичанин, директор на Junior Achievement Србија, Арсилда Тепелија од Фондацијата Отворено општество и Корнелија Ципушева од SOS Children’s Villages International од Северна Македонија. Дискусијата се фокусираше на зајакнување на младинските вештини, регионалната мобилност, иновациите и создавањето нови можности за младите во Западен Балкан.
На панелот „Младите го предводат мирот и безбедноста – градење отпорни општества низ генерациите“, организиран во соработка со УНДП, учествуваа Каролин Тисо, постојан координатор на Обединетите нации во Црна Гора, Анди Рабијаја од Мрежата на организации „Глас на младите“ од Албанија, Христина Божиновска, застапник за правата на младите со попреченост од Северна Македонија, Дарко Стојановиќ од Министерството за спорт и млади на Црна Гора и Огњен Марковиќ од Советот за регионална соработка. Учесниците на панелот дискутираа за улогата на младите во промовирањето на мирот, безбедноста, инклузијата и отпорноста на општествата, со посебен фокус на меѓугенерациската соработка и вклучувањето на младите во процесите на донесување одлуки.
Како младите можат да ја водат зелената транзиција, но и да придонесат за обликување на одржлив и стабилен регион, беше темата на панелот, кој беше заеднички организиран од RYCO и Фондациите Отворено општество Западен Балкан. На панелот учествуваа Адеа Кондироли од Фондациите Отворено општество Западен Балкан, Франческа Коранче од EIT Community Albania, Емил Балавац, министер за трговија, туризам и заштита на животната средина на Босна и Херцеговина и Тијана Љубеновиќ од Младите истражувачи на Србија.
За време на дискусијата, беше нагласено дека праведната зелена транзиција во Западен Балкан не значи само преминување кон обновливи извори на енергија, туку и трансформирање на економиите, заедниците и институциите на начин што е социјално праведен и одржлив.
На третиот ден од Форумот, се одржа сесијата World Café „Зајакнување на значајното учество на младите во донесувањето одлуки“, организирана во соработка со Вестминстерската фондација за демократија. По тој повод, младите разговараа со пратениците од регионот Никола Зиројевиќ и Анѓела Војиновиќ од Црна Гора, Петар Марков од Северна Македонија и Марјан Кочеку од Албанија, како и со претставници на Управниот комитет на RYCO и партнерските организации за тоа како треба да изгледа Западен Балкан за младите до 2030 година.
Младинскиот форум на Западен Балкан 2026 се отвори на 4 јуни во Будва под слоганот „Од дијалог до резултати: Младите ја обликуваат регионалната соработка“, со порака дека младите мора да играат активна улога во обликувањето на иднината на регионот.
Форумот беше организиран од Регионалната канцеларија за младинска соработка (RYCO) во соработка со Владата на Црна Гора како дел од нејзиното претседателство со Берлинскиот процес, со поддршка на Фондациите Отворено општество, Општина Будва и компанијата Badgers.
