Сè поголем број малолетници во Македонија се појавуваат во полициските билтени поради управување моторни возила без возачка дозвола. Случаите се регистрирани во различни делови од земјата, а меѓу нив има и ситуации во кои несовесното возење довело до сообраќајни незгоди и сериозни последици.
Според прегледот на официјалните соопштенија и дневни билтени на Министерството за внатрешни работи, во периодот од 6 февруари до 9 август годинава се евидентирани најмалку 105 малолетници кои управувале моторни возила без возачка дозвола.
Во оваа бројка се опфатени само случаите во кои МВР јасно навело дека лицето било малолетно и дека немало возачка дозвола или стекнато право за управување. Поради тоа, можно е бројот на вакви случаи во реалноста да биде и поголем.
Проблемот не е ограничен само на еден град или регион. Малолетни возачи без дозвола се регистрирани во Скопје, Тетово, Гостивар, Битола, Кичево, Кочани, Прилеп, Струмица, но и во други населени места низ државата.
Она што дополнително загрижува е разновидноста на возилата со кои управувале децата. Во полициските извештаи се споменуваат автомобили, мопеди, мотоцикли и четирицикли, а во голем број случаи возилата биле одземени од страна на полицијата.
Во објавите на МВР не секогаш се наведува како малолетниците дошле до возилата или кому му припаѓале тие. Токму ова отвора дополнително прашање за контролата и одговорноста на сопствениците на возилата, особено кога станува збор за деца кои законски немаат право да управуваат со нив.
Во дел од случаите последиците биле особено сериозни. На 13 февруари во Битола, 17-годишник управувал автомобил „даеву тико“ и удрил 42-годишен пешак, кој притоа се здобил со тешки повреди.
Регистриран е и случај во Гостивар во кој малолетник управувал мопед и удрил полициски службеник. Во јули, пак, 16-годишник кој немал положено возачки испит учествувал во сообраќајна незгода со нерегистриран мопед.
Бројките покажуваат дека проблемот станувал почест со приближувањето на летниот период. Во февруари биле регистрирани најмалку 11 малолетници кои возеле без дозвола, во март 13, а во април осум.
Во мај бројот се зголемил на најмалку 22 случаи, додека во јуни биле евидентирани уште 30 малолетни возачи без дозвола. Во јули биле потврдени најмалку 12 вакви случаи, а во првите девет дена од август дополнително биле регистрирани уште девет.
Само полициските активности на почетокот на август покажуваат колку е изразен проблемот. На 6 август МВР соопштило дека од вкупно 15 лица кои биле затекнати како управуваат возило без возачка дозвола, пет биле малолетници.
Само три дена подоцна, од осум лица фатени без дозвола, четворица биле малолетни. Тоа значи дека во само две полициски акции биле евидентирани вкупно девет малолетни возачи.
Меѓу најмладите случаи е и оној со 14-годишно дете кое кон крајот на јули било запрено во Гостивар додека управувало четирицикл. Бидејќи немало право да управува со возилото, четирициклот бил одземен.
Во друг случај, 16-годишник од Алданци бил затекнат како управува автомобил „мерцедес“. Во истиот период биле регистрирани и други случаи во кои малолетници биле затекнувани зад воланот на автомобили како „фолксваген бора“, „голф“ и други возила.
По ваквите случаи, полициските постапки најчесто продолжуваат со разговори со родителите, известување на јавен обвинител и преземање на возилото. Во зависност од конкретните околности, може да следува и понатамошна постапка согласно законските прописи што се однесуваат на малолетници.
Сепак, и покрај преземените мерки, нови случаи продолжуваат да се појавуваат речиси секоја недела. Тоа укажува дека станува збор за проблем кој не може да се сведе само на поединечни прекршоци, туку бара пошироко внимание.
Повеќе од сто евидентирани малолетници кои за нешто повеќе од шест месеци управувале без возачка дозвола претставуваат сериозен сигнал за безбедноста во сообраќајот. Особено загрижува фактот што станува збор за лица кои немаат законско право самостојно да управуваат со моторни возила, а со тоа не само што се изложуваат себеси на ризик, туку можат да ги загрозат и останатите учесници во сообраќајот.
Дополнително, се наметнува прашањето како малолетниците воопшто доаѓаат до автомобилите, мопедите, моторите или четирициклите и како успеваат да излезат со нив на јавните патишта.
Во зависност од возраста на малолетникот и околностите на конкретниот случај, управувањето без дозвола може да доведе до соодветна постапка согласно законските прописи. Во одредени ситуации може да станува збор и за сомнение за „безобѕирно управување со моторно возило“, а мерките зависат од конкретниот настан и возраста на детето.
Кај малолетните сторители се применуваат правилата предвидени со Законот за правда за децата, што може да значи воспитни и други законски мерки, зависно од случајот. МВР во вакви ситуации го известува јавниот обвинител за малолетници, а возилото може да биде одземено.
Одговорност и последици може да има и за родителот или сопственикот на возилото доколку во постапката се утврдат околности дека знаел дека детето нема право да управува со возилото. И во таков случај мерките зависат од утврдените факти и конкретните околности.
Бројката од најмалку 105 евидентирани случаи во период од нешто повеќе од шест месеци покажува дека малолетничкото управување возила без дозвола не е изолиран феномен. Станува збор за појава која се повторува во повеќе градови и во различни периоди, а дел од случаите веќе покажале колку сериозни можат да бидат последиците кога неискусен и недозволено присутен возач ќе се најде во сообраќајот.
