Дали Северна Македонија ќе оди на предвремени парламентарни избори доколку не успее да постигне напредок во односите со Бугарија и да го деблокира европскиот пат?
По посетата на Скопје на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, се чини дека повторно се придвижуваат работите меѓу Скопје и Софија. „Железната дама“ од Брисел му порача на премиерот Христијан Мицкоски дека треба да ги спроведе неопходните уставни измени за да се деблокира процесот на пристапување на Северна Македонија во Европската Унија.
Фон дер Лајен јасно му стави до знаење на Мицкоски дека нема заобиколување на условот и дека земјата треба да го исполни клучниот чекор со измена на Уставот, со што бугарската заедница би била формално внесена во него. Тоа останува услов за продолжување на европскиот процес.
Се чини дека Мицкоски ја разбрал пораката и, со или без негова желба, му наложил на шефот на дипломатијата Тимчо Муцунски да отпатува во Софија. Со овој потег, „топката ја префрли во бугарскиот двор“.
Доколку разговорите со Бугарија се движат во позитивна насока, Мицкоски би можел да продолжи со чекорите кон деблокирање на европскиот пат. Но, доколку кругот се стесни и процени дека не постои прифатливо решение, според анализата на „Журнал“, една од можностите е да се обиде да купи време преку одржување предвремени парламентарни избори.
Мицкоски отворен за разговори во Софија
Премиерот Христијан Мицкоски откри дека Фон дер Лајен го советувала да побара официјална средба за време на претстојната посета на Муцунски на Софија, како почетен чекор.
По нејзината порака, премиерот Мицкоски му наложи на министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски да испрати дипломатска нота со која ќе побара билатерална средба со неговиот бугарски колега за време на форумот посветен на Коридорот 8 во Софија.
Средбата е планирана за следната недела, во рамки на министерскиот состанок, но од бугарска страна сè уште нема официјален одговор.
Сепак, по пораката од Брисел, се очекува Софија да седне на маса за разговори, па претстојниот министерски состанок за Коридорот 8 може да биде можност за директна средба меѓу македонската и бугарската дипломатија, во момент кога прашањата поврзани со европската интеграција и односите меѓу двете земји повторно се во фокусот.
Претходно, Мицкоски побара поактивно вклучување и посредување од Европската Унија, со цел да се обезбедат предвидливост и фер пристап во процесот на интеграција. Сега се чини дека неговото барање добива конкретна форма.
Бугарија не прифаќа ултиматуми од Скопје
Вршителката на должноста претседател на Бугарија, Илијана Јотова, изјави дека Софија „останува отворена за разговори со Северна Македонија“, но нагласи дека тие треба да се водат „без ултиматуми и без отстапување од европската политика“.
Бугарија, како полноправна членка на Европската Унија, инсистира на тоа земјите кои го започнале европскиот пат да ги почитуваат европските принципи и преземените обврски.
Јотова продолжува да изразува сомнеж во искреноста на Скопје во однос на продолжувањето на дијалогот, бидејќи, како што посочува, сè уште нема добиено одговор од претседателката Гордана Сиљановска-Давкова на писмото што лично ѝ го испрати пред три месеци.
Од друга страна, лидерот на ГЕРБ, Бојко Борисов, изјави дека Бугарија и Северна Македонија не се непријатели и дека Договорот за пријателство, добрососедство и соработка меѓу двете земји треба да се почитува.
Според Борисов, ниту Бугарија, ниту Европската комисија не бараат ништо друго освен почитување на договорот, додека бугарската страна повторно се повикува и на таканаречениот француски предлог.
Дали на дијалогот Скопје-Софија му се дава уште една шанса?
За околу две недели, извештајот за напредокот на Северна Македонија во процесот на пристапување кон Европската Унија треба да биде разгледан пред Европската комисија. Во однос на спорот со Бугарија, тешко е да се очекува позитивна оценка доколку нема конкретен напредок.
Премиерот Мицкоски е свесен за тоа. Токму затоа, по последната посета на претседателката на Европската комисија на Скопје, испрати порака дека Северна Македонија е подготвена да разговара и да ги слуша европските пораки, но дека очекува разбирање и подготвеност за дијалог и од бугарската страна.
Во оваа фаза, Мицкоски му дава уште една шанса на дијалогот, но инсистира на гаранции дека нема да има нови услови откако ќе се исполнат преземените обврски.
За ова прашање, ниту ЕУ ниту Бугарија не даваат гаранција дека во иднина нема да има дополнителни барања. Фон дер Лајен, сепак, од Скопје испрати јасна порака дека Северна Македонија во Европската Унија ќе влезе со својот македонски јазик и македонски идентитет.
Ова прашање е од особено значење и за Мицкоски, бидејќи ваквата порака од највисокото раководство на ЕУ претставува важна политичка гаранција за позицијата на Скопје.
Мицкоски во наредните денови ќе се обиде да ја измери подготвеноста на бугарската страна за преговори и соработка. Во тој процес, времето ќе биде важен фактор.
Доколку разговорите влезат во ќор-сокак, Мицкоски би можел да побара предвремени парламентарни избори, со што би го одложил процесот на преговори и би добил дополнително време за носење на одлуките, а истовремено би се обидел да обезбеди нов целосен владин мандат.
Затоа, деновите што следуваат ќе покажат дали Мицкоски ќе продолжи со разговорите и ќе бара решение за деблокирање на европскиот пат или повторно ќе избере политика на купување време преку предвремени парламентарни избори.
Едно е сигурно – премиерот Мицкоски ќе мора внимателно да ја следи европската политика во однос на проширувањето. Европската Унија има јасен интерес Северна Македонија да напредува кон членство, но истовремено инсистира на почитување на утврдените правила и преземените обврски.
„Каменчињата се придвижуваат“, но во која насока ќе се тркалаат понатаму, во голема мера ќе зависи од одлуките што ќе ги донесе Владата на Северна Македонија, пишува „Журнал“.
