Искуствата покажуваат дека имплементацијата на системот „Безбеден град“ не оди така лесно во нитиу една европска земја, односно во градовите каде што или бил поставен или биле покренати иницијативи.
Како што повеќе европски градови и држави применуваат или експериментираат со ТВ‑надзорни системи, вештачка интелигенција и автоматско препознавање на сообраќајни прекршоци и лица, расте и правната, етичката и политичката дебата за границите и регулативата на овие технологии. Дури и најнапредните демократии, кои ги користат системите со цел да го зголемат сообраќајот и јавната безбедност, се соочуваат со сериозни правни предизвици и ограничувања.
Лондон – ограничување на живо препознавање лица во јавни простори
Во Велика Британија, плановите на Метрополитен полициската служба да го прошири користењето на “live facial recognition” (автоматско препознавање лица во живо) за големи јавни настани, како Notting Hill Carnival, се осудени од Equality and Human Rights Commission (EHRC) како непропишани и можно нарушување на правата на приватност и слободата на собирање и изразување, пишуваше Гардијан.
Судската ревизија соопштува дека плановите не се во согласност со европските стандарди за човекови права, бидејќи не постојат јасни, строги рамки за транспарентно и пропорционално употребување на технологијата во јавни простори.
Надзорот со камери не е контроверзен во Велика Британија само во сферата на сообрќајот. Значителното зголемување на мрежата на камери за надзор во Велика Британија предизвикува загриженост за „функциски промени“, односно за опасноста од проширување на намената од сообраќај и криминал во масовно надгледување, без соодветна регулатива.
Париз и други француски планови – регулаторни воздржувања против масовното препознавање
Иако не е забележано целосно ограничување како во други земји, Франција е меѓу земјите каде што регулаторите за заштита на податоци и националните судови критикуваат проекти што вклучуваат биометриски надзор, особено кога тие се протолкувани како потенцијална “масовна” идентификација на граѓани без јасни правни гаранции.
Според достапните правни анализи, бројни иницијативи во Франција што вклучуваат автоматско препознавање при приватни или полувладини проекти беа подложени на пресуди и забрани поради конфликт со стандардите за приватност и неповредливост на личните податоци.
Берлин и Германија – култура на ограничена технологија поради историја и закон
Германија, иако технолошки развиена, има значително помал број CCTV камери на глава на жител отколку други метрополи, во голема мера поради историските искуства со државен надзор и силниот јавен притисок за заштита на приватноста.
Градови како Берлин имаат многу помалку камери по глава на жител, отсликувајќи силно забележана чувствителност кон надзорот од страна на државата.
Белград, Србија – Кинеско замешателство
Белград ја развиваше Safe City инфраструктурата уште пред неколку години, со камери со напредни функции за следење, автоматско препознавање на таблички и потенцијално биометриски анализи.
Развојот на системот во Србија понекогаш предизвикува критики околу правниот и етички аспект на користење на биометриски податоци, што е голема тема во јавната дебата.
Овој проект е дел од соработка со кинески технологички компании како Huawei и беше поставен уште од 2019 година со идеја за поддршка на безбедноста, сообраќајот и јавниот ред.
ЕУ – Строги правила, малку ефекти
Покрај тоа, во рамки на пошироките дебати во Европската Унија околу GDPR и предложениот „AI Act“, се инсистира на тоа дека реал‑тајм биометриско препознавање лица во јавни простори треба во принцип да биде забрането, со исклучоци само за најсериозни причини како борба против тероризам, и само со предходна судска одобреност и силни гаранции за приватноста.
Судски и регулаторни преседани
Регулаторни тела и правни механизми ширум ЕУ јасно ги критикуваат или ограничуваат системите за автоматско препознавање и биометриски надзор, што е клучно за системите „Безбеден град“ кои можат да вклучуваат видео‑анализа:
Европскиот парламент и Одборот бараат забрана на биометриско масовно надгледување во јавни простори во ЕУ законот за AI, поради загриженоста за фундаменталните права. (European Parliament)
Казни и обвиненија за Clearview AI – фирма што продава FRT системи – поради незаконско собирање и обработка на податоци на граѓани во европски земји, вклучително и кривична пријава во Австрија за прекршување на GDPR што може да резултира со лична одговорност и казни за извршни лица.
Судски преседани, како оние од Британскиот Апелационен суд (UK Court of Appeal) и Европскиот суд за човекови права, покажуваат дека, иако технологијата може да биде користена, широката, неконтролирана примена без законски јасно утврдена рамка е сомнителна и ризична за човековите права.
Клучни поенти од европските дебати
Баланс меѓу безбедност и приватност
Европските правни структури ја нагласуваат потребата од пропорционалност, транспарентност и независен надзор при примена на технологии за автоматско препознавање или масовно видео‑надзор, особено во јавни сообраќајни артерии и простори.
Граѓански отпор и правни ограничувања
Системите често се оспорувани со аргументот дека ги загрозуваат основните човекови права – право на приватност, слобода на движење и здружување – и дека автоматизацијата без строги гаранции создава ризик од дискриминација и произволни апсења или санкции.
Нови регулативи (AI Act)
Европската Унија во својата нова регулатива за вештачка интелигенција јасно предвидува забрани за некои видови живо биометриско надгледување, што значи дека идните „Безбедни градови“ ќе мора да бидат внимателно проектирани и законски усогласени со стандардите на заштита на податоците. )
