Животот во главниот град носи поголеми трошоци, особено кога станува збор за обезбедување сопствен дом. Официјалните податоци на Агенцијата за катастар на недвижности покажуваат големи разлики во цените на становите меѓу скопските општини и другите градови во Македонија. Но, од друга страна, Скопскиот Регион се издвојува и според висината на заработувачките. Прашањето е дали повисоките приходи можат да ги надоместат повисоките трошоци за домување.
За да се споредат реалните трошоци за живот во Скопје, Битола, Охрид, Тетово, Штип или Струмица, не е доволно да се погледнат само цените во продавниците. Семејниот буџет го определуваат повеќе фактори – домувањето, храната, комуналните услуги, превозот и висината на приходите.
Државниот завод за статистика објавува индекс на трошоците на животот на национално ниво, но не и редовна споредбена месечна потрошувачка кошничка за секој македонски град.
Затоа најконкретната официјална споредба меѓу градовите може да се направи преку податоците на Катастарот за реализираните цени на становите, дополнети со регионалните податоци за заработувачките.
Становите во Скопје значително поскапи отколку во другите градови
Според извештајот на Агенцијата за катастар на недвижности за второто тримесечје од 2025 година, просечната постигната цена на квадратен метар станбен простор во скопската општина Центар изнесувала 100.044 денари.
Во Карпош просечната цена била 85.635 денари, во Аеродром 76.956 денари, а во Кисела Вода 76.652 денари.
За споредба, во Битола квадратен метар станбен простор во истиот период се продавал по просечна цена од 49.148 денари, во Тетово за 48.815 денари, а во Штип за 48.002 денари.
Во Струмица просечната цена изнесувала 38.519 денари за квадратен метар.
Ова покажува дека купувањето стан во делови од Скопје бара значително повеќе средства отколку во голем дел од останатите градови во земјата.
Колку пари се потребни за стан од 60 квадратни метри?
Ако се земат просечните цени од Катастарот за второто тримесечје на 2025 година, разликите стануваат уште поочигледни.
Разликата меѓу Центар во Скопје и Битола за стан од 60 квадрати изнесува над три милиони денари. Во споредба со Струмица, разликата достигнува речиси 3,7 милиони денари.
Тоа покажува колку локацијата влијае врз цената за обезбедување сопствен дом.
Во Скопје се повисоки и заработувачките
За целосна слика за животниот стандард мора да се земат предвид и приходите на населението.
Според Анкетата за структурата на заработувачката на Државниот завод за статистика, објавена во март 2025 година со податоци за 2022 година, просечната годишна бруто-заработувачка во Скопскиот Регион изнесувала 665.308 денари.
Во Пелагонискиот Регион, каде што припаѓаат Битола и Прилеп, изнесувала 533.823 денари, додека во Источниот Регион била 488.379 денари.
Во Југоисточниот Регион просечната годишна бруто-заработувачка изнесувала 470.675 денари, а во Полошкиот 500.571 денар.
Овие податоци потврдуваат дека постојат значителни регионални разлики во заработувачките, но треба да се има предвид дека станува збор за постара статистичка серија и за бруто-износи. Тие не ја покажуваат моменталната нето-плата во секој поединечен град.
Киријата може да биде пресудна за семејниот буџет
За граѓаните што немаат сопствен стан, киријата претставува редовен месечен трошок и може значително да влијае врз тоа колку пари им остануваат за храна, сметки, превоз и други потреби.
Катастарот води Регистар на цени и закупнини, кој ги опфаќа пријавените договори за закуп на недвижности.
Во второто тримесечје на 2025 година биле евидентирани вкупно 2.347 закупи на различни видови недвижности. Од нив 639 биле закупи на станови.
Најголем број регистрирани закупи од сите категории имало во општина Центар – 268, потоа во Карпош – 178 и во Битола – 163.
Но, бројот на договори не ја покажува висината на киријата. За да се утврди колку просечно чини изнајмувањето стан во Скопје во споредба со другите градови, потребна е посебна анализа на цените, површината и локацијата на изнајмените станови.
Храна, струја и превоз – што може да се спореди?
За разлика од становите, кај храната и секојдневните производи нема јавно објавена официјална табела што за ист месец покажува колку чини идентична потрошувачка кошничка во Скопје, Битола, Прилеп, Охрид, Тетово и другите градови.
Државниот завод за статистика го следи движењето на трошоците на животот преку индекс што опфаќа храна, пијалаци, облека, домување, енергија, транспорт и други производи и услуги.
Меѓутоа, овој индекс првенствено покажува како се менуваат цените низ времето на национално ниво. Тој не може директно да се користи за тврдење дека храната во одреден град е, на пример, 10 или 20 отсто поскапа отколку во друг.
И кај превозот трошоците зависат од начинот на живот. За семејство што користи сопствен автомобил важни се потрошувачката на гориво, должината на секојдневните патувања и паркирањето. Кај домаќинствата што користат јавен превоз, важна е цената на билетите и достапноста на линиите.
Затоа не би било точно на сите жители на еден град да им се припише ист месечен трошок за транспорт.
Каде навистина е поевтино да се живее?
Официјалните податоци дозволуваат јасен заклучок за купувањето недвижности: во повеќе скопски општини становите се значително поскапи отколку во Битола, Тетово, Штип и Струмица.
Истовремено, податоците за заработувачките покажуваат дека Скопскиот Регион има повисоки просечни приходи од другите региони, иако повисоката плата не значи автоматски и поголема куповна моќ.
За семејство што има сопствен стан, без кредит, разликата во месечните трошоци меѓу Скопје и друг град може да биде многу поинаква отколку за младо семејство што мора да плаќа кирија или станбен кредит.
Оттука, Скопје може да понуди поголеми можности за заработка, но обезбедувањето сопствен дом бара значително повеќе средства. Колку точно чини целокупниот месечен живот во главниот град во споредба со другите градови, сепак, не може веродостојно да се пресмета без официјални споредливи податоци за сите главни категории на потрошувачка.
Извори: Агенција за катастар на недвижности – извештај од Регистарот на цени и закупнини за второто тримесечје од 2025 година; Државен завод за статистика – „Структура на заработувачката на вработените, 2022 година“, објавено на 26 март 2025 година, и база МАКСТАТ за индексите на трошоците на животот. Податоците се од различни референтни периоди и не претставуваат единствен индекс на трошоците за живот по градови.
