Русија ги обновува залихите на оклопна техника и артилерија во воените складишни бази, вклучително и во близина на границите со Финска и балтичките земји. Овој тренд може да укажува на намерата на Кремљ да го зачува потенцијалот за идно воено распоредување, и покрај значителните загуби на воена техника во војната против Украина.
Олександар ЛЕВЧЕНКО*
Според медиумските извештаи и сателитските набљудувања, во текот на 2026 година на базите на Министерството за одбрана на Руската Федерација, кои во голема мера беа испразнети во периодот 2022–2023 година, повторно почнала да се појавува воена техника — тенкови, оклопни борбени возила и артилериски системи. Сепак, важно е да се прави разлика меѓу акумулирањето техника во складишните бази и нејзината реална борбена готовност. Самото присуство на вооружување во таквите објекти не значи дека тоа веќе им е предадено на воените единици или дека може веднаш да се употреби во борбени операции.
Географија на акумулирањето и видови вооружување
Во периодот 2022–2023 година, руската армија активно ги користеше резервите на оклопна техника за да ги надомести загубите во Украина. Подоцна, на бојното поле се зголеми улогата на беспилотните летала, прецизното оружје и воздушните напади, додека употребата на тенкови и оклопни возила стана посложена поради големата застапеност на извидувачки и ударни беспилотни летала на фронтот. Сепак, тоа не ја отстрани потребата на Русија од оклопна техника и артилерија.
Најновите сателитски набљудувања укажуваат на постепено обновување на руските резерви во различни региони на земјата. Според достапните извештаи, резервите се надополнуваат не само со обновена техника, туку и со нови возила кои, најверојатно, неодамна излегле од производствените линии.
Конкретно, во 22-та Централна база за резервна воена техника во градот Буј, во Костромската област, на околу 500 километри од границите на Естонија и Латвија, во периодот од есента 2025 до октомври 2026 година било забележано присуство на тенкови Т-90М, оклопни транспортери БТР-82А, борбени возила на пешадијата БМП-3 и возила за поправка и извлекување на оштетена техника.
Друг значаен правец е Република Карелија, каде што, според извештаите, од крајот на 2025 година постепено се акумулираат артилериските системи „Малва“ и самоодните артилериски орудија „Гиацинт-К“ во рамките на 374-тиот Центар за обезбедување мобилизациска распоредување. Објектот се наоѓа на околу 185 километри од финската граница.
Овие податоци заслужуваат внимание поради комбинацијата на два фактора: обновувањето на резервите на современо вооружување и географската положба на соодветните објекти.
Обновувањето на резервите како елемент на долгорочното планирање
Акумулирањето техника во складишните бази покажува дека руското воено планирање не е ограничено само на тековните потреби на војната против Украина. И покрај значителните загуби на фронтот, Москва настојува да ги обнови резервите на вооружување што би можеле да се искористат за пополнување на воените единици, формирање нови воени формации или надоместување на идните загуби.
Тоа не мора да значи подготовка за неизбежен напад врз НАТО. Сепак, ваквите активности ја отежнуваат проценката на рускиот воен потенцијал исклучиво врз основа на загубите што Руската Федерација ги претрпе во Украина. Исцрпувањето на постојните резерви и способноста на индустријата да произведува нова техника се различни показатели што треба да се анализираат одделно.
Особено важно е прашањето дали руската одбранбена индустрија може не само да ги надоместува тековните загуби, туку и да создава резерви за идно воено распоредување. Доколку нови тенкови, борбени возила на пешадијата и артилериски системи навистина пристигнуваат во резервните бази во наведените количини, тоа би укажувало на намерата на Кремљ да ја зачува можноста за обновување на традиционалните механизирани и артилериски капацитети.
Истовремено, обемот на овој процес треба да се проценува земајќи ги предвид темпото на производство, техничката состојба на возилата, расположливоста на екипажите, логистиката и можностите за брзо формирање борбено способни единици. Количината на техника во складиштата не е исто што и бројот на војници и единици подготвени за борбени дејства.
Војувањето со дронови не ја отстранува заканата од оклопните сили
Искуството од војната против Украина покажа дека широката употреба на беспилотни летала суштински ги менува условите за употреба на оклопната техника. Извидувачките беспилотни летала го олеснуваат откривањето цели, додека ударните дронови го зголемуваат ризикот од уништување тенкови, оклопни транспортери и артилериски системи. Тоа ги принудува воените команданти да ја менуваат тактиката, да ја зајакнуваат заштитата на техниката и да ја приспособуваат организацијата на борбените дејства.
Сепак, технолошките промени не значат откажување од традиционалното вооружување. Тенковите, борбените возила на пешадијата и артилеријата и понатаму можат да имаат важна улога во големите копнени операции, особено кога се соодветно заштитени, кога дејствуваат во координација со другите родови на војската и кога имаат обезбедена логистичка поддршка.
Затоа, обновувањето на руските резерви на оклопна техника не треба да се смета за враќање кон воениот модел од минатото, туку како обид да се комбинираат искуствата од современото војување со зачуваните капацитети за изведување традиционални копнени операции. Беспилотните летала можат да бидат централен елемент на борбените дејства, но не можат да ги заменат оклопните сили и артилеријата.
За НАТО, ова значи дека руските воени капацитети треба да се проценуваат сеопфатно. Анализата треба да ги опфати не само ракетниот арсенал и производството на беспилотни летала, туку и резервите на оклопна техника и артилерија, капацитетите за мобилизациска распоредување и способноста на Русија да ги обновува борбено способните воени формации по завршувањето или замрзнувањето на борбените дејства во Украина.
Последици за безбедноста на источното крило на НАТО
Акумулирањето вооружување во Костромската област и Карелија е важно за долгорочното одбранбено планирање на Финска, Естонија, Латвија и другите сојузници. Географската близина на воените бази до границите на НАТО ја прави нивната инфраструктура, логистичките капацитети и темпото на надополнување на резервите значајни објекти за следење.
Во одредени околности, претходно акумулираната воена техника може да го скрати времето потребно за опремување на нови или обновени воени единици. Сепак, за претворање на складишните резерви во реална борбена способност, на Русија ќе ѝ бидат потребни обучен персонал, муниција, инфраструктура за одржување и поправка, транспортни средства и командни структури. Токму овие фактори, заедно со количеството и квалитетот на вооружувањето, треба да бидат предмет на процена од страна на НАТО.
Алијансата треба да го зајакне систематското следење на руските складишни бази, производствените капацитети и движењето на воената техника. Исто така, важно е да се процени колку брзо Русија може да ги претвори акумулираните резерви во борбени единици и овие показатели да се споредат со капацитетите на сојузниците за мобилизација, префрлање засилувања и обезбедување на источното крило.
Истовремено, заклучоците за подготвеноста на НАТО да одговори на потенцијалните закани треба да се засноваат на конкретни показатели од одбранбеното планирање, а не само на општи тврдења за бирократската бавност на Алијансата. Клучно е дали сојузниците можат навремено да ги откриваат промените во руските воени капацитети и соодветно да ги приспособуваат сопствените одбранбени планови.
Стратешки заклучок
Обновувањето на руските резерви на оклопна техника и артилерија во близина на северозападните граници на земјата укажува на потребата руската закана да се разгледува од долгорочна перспектива. Дури и ако главниот дел од ресурсите на Москва и понатаму биде насочен кон војната против Украина, акумулирањето вооружување може да создаде предуслови за обновување на традиционалните руски копнени воени капацитети во иднина.
За западните држави, главното прашање не е дали секое ново парче воена техника на руска база значи подготовка за напад, туку колку брзо Москва може да ги претвори индустриското производство и складишните резерви во реална воена сила. Токму оваа способност ќе определи колку брзо може да се промени рамнотежата на силите по намалувањето на интензитетот на борбените дејства во Украина.
Затоа, НАТО не треба да ги поистоветува значителните руски загуби на украинскиот фронт со долгорочно отстранување на заканата. Истовремено, ефикасниот одговор мора да се заснова на проверени разузнавачки податоци, реалистична процена на рускиот производствен потенцијал и подготвеност на сојузниците да обезбедат веродостојно одвраќање. Обновувањето на руските резерви не докажува дека нов конфликт е неизбежен, но претставува доволна причина за зголемено внимание кон воените капацитети на Руската Федерација и отпорноста на источното крило на Алијансата.
*Олександар Левченко е поранешен амбасадор на Украина во Босна и Херцеговина
