Топ тема во текот на вчерашниот ден беше информацијата дека бројот на Албанците вработени во државната администрација во текот на 2025 година се зголемил на 22,8 проценти. Притоа беше појаснето дека станува збор за зголемување од само 0,5 проценти, бидејќи во 2024 година процентот на Албанците во државната администрација изнесувал 22,3 проценти.
Иако на интернет-страницата на Народниот правобранител сè уште не е објавен извештајот на кој се повикуваат претставниците на ВЛЕН, сепак, доколку зголемувањето навистина изнесува половина процент, тоа би значело дека од вкупно 128.009 вработени во администрацијата, бројот на нововработените Албанци во текот на 2025 година би изнесувал околу 640 лица.
ВЛЕН треба да знае дека оваа бројка претставува нормален раст, бидејќи произлегува од потребата за нови вработувања поради заминувањето на постарите генерации во пензија, оние кои ја напуштаат администрацијата, смртните случаи, како и поради потребата од зголемување на бројот на институциите. Оттука, доколку оваа бројка се претставува како нешто со кое треба да се гордееме, тогаш тоа е за срам, пишува „Zhurnal.mk“.
Растот на бројот на Албанците во администрацијата е минимален
Доколку се анализира извештајот на Народниот правобранител за правичната и соодветна застапеност до 2024 година, може да се забележи дека во последните години бројот на Албанците вработени во државната администрација е исклучително мал.
Во последните пет години, учеството се зголемило од 20,1 на 22,8 проценти. Особено мало е зголемувањето во последните три години. Во 2022 година процентот изнесувал 21,4 проценти, во 2023 година достигнал 21,7 проценти, а во 2024 година 22,3 проценти. Според претставниците на ВЛЕН, во 2025 година процентот на Албанците достигнал 22,8 проценти.
Доколку се анализираат последните години, разликата меѓу Албанците и Македонците вработени во администрацијата е многу голема. Во 2024 година, од вкупно 128.009 вработени во 1.340 институции, 71,0 проценти или 90.901 лице биле Македонци, 22,3 проценти или 28.576 биле Албанци, 2,2 проценти или 2.756 лица биле Турци, 1,3 проценти или 1.671 лице биле Роми, 1,3 проценти или 1.707 лица биле Срби, 826 лица или 0,6 проценти биле Власи, 711 лица или 0,6 проценти биле Бошњаци, додека 861 лице или 0,7 проценти припаѓале на други заедници.
Доколку се земе предвид последниот попис на населението во Северна Македонија од 2021 година, процентот на населението според етничката припадност е поделен во две главни категории: резидентно население, односно населението што живее во земјата, и вкупно попишано население, кое ги вклучува и нерезидентите.
Резидентно население:
Македонци: 58,44 проценти
Албанци: 24,30 проценти
Турци: 3,86 проценти
Роми: 2,53 проценти
Срби: 1,30 проценти
Бошњаци: 0,87 проценти
Власи: 0,47 проценти
Вкупно население, со нерезидентите:
Македонци: 54,21 проценти
Албанци: 29,52 проценти
Турци: 3,98 проценти
Роми: 2,34 проценти
Срби: 1,18 проценти
Бошњаци: 0,87 проценти
Власи: 0,44 проценти
Оттука, според овие статистички податоци, може да се забележи дека процентот на Македонците во администрацијата е превисок, додека останатите заедници не се доволно застапени, а особено Албанците, кои, според овој пристап, би требало да бидат застапени со околу 25 или 29,52 проценти, пишува „Zhurnal.mk“.
Со или без балансерот, ВЛЕН треба да работи на поголема застапеност на Албанците
Во Северна Македонија повеќе од две години не постои законско решение што гарантира правична и соодветна застапеност на граѓаните при нивното вработување во државните институции. Ова е така бидејќи Уставниот суд на 9 октомври 2024 година, со мнозинство гласови, го укина Балансерот, кој ја регулираше правичната застапеност на заедниците во државната администрација.
Балансерот беше укинат по иницијатива на Државната комисија за спречување на корупцијата, бидејќи, според нив, преку него се правеле злоупотреби при вработувањата.
Податоците од извештајот на Народниот правобранител за етничката застапеност се од особено значење, бидејќи се однесуваат на периодот по укинувањето на Балансерот, кога не постои законски механизам што ги обврзува институциите да вработуваат според етничката припадност.
Извештајот треба да даде појасна слика дали отсуството на таков механизам ја нарушило етничката структура во институциите, имајќи предвид дека веќе две години етничкиот критериум воопшто не се зема предвид при јавните огласи за вработување во администрацијата.
Во меѓувреме, законот што треба да го регулира ова прашање, иако не предвидува прецизни квоти за вработување на етничките заедници, како што предвидуваше Балансерот, останува блокиран во Собранието, бидејќи парламентарното мнозинство нема потребен број гласови за Бадентерово мнозинство.
Предлог-законот за правична и соодветна застапеност беше усвоен од Владата на 7 април, а во Собранието беше доставен на 8 мај.
ВЛЕН треба да знае дека зголемувањето од 0,5 проценти не претставува некое посебно достигнување. Ова зголемување во администрацијата е нормално и произлегува од потребата за нови вработувања поради заминувањето на постарите генерации во пензија, оние што ја напуштаат работата и оние што починале.
Затоа, растот од 0,5 проценти не е бројка со која треба да се гордееме, туку треба да биде аларм дека нешто не функционира како што треба. Одговорност треба да преземат сите, бидејќи разликата меѓу Македонците и Албанците во администрацијата е многу голема, особено во хиерархијата и на раководните позиции, пишува „Zhurnal.mk“.
