Со порака дека ниеден случај на фемицид не претставува изолиран инцидент или приватен семеен проблем, туку е краен резултат на континуирано родово базирано насилство, кое општеството го игнорирало или релативизирало и не успеало, за жал, навреме да го спречи, во Собранието денеска почна регионалната конференција за фемицид во Југоисточна Европа. На конференцијата беше нагласено дека секоја година повеќе од 50.000 жени и девојки се свирепо убиени од своите партнери и од други членови на семејството.
Генералниот секретар на Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ), Феридун Синирлиоглу, преку видеопорака нагласи дека насилството врз жените не е само едно од најголемите повреди на човековите права, туку исто така е закана за нашата колективна сигурност.
– Според податоците на Обединетите нации, секоја година повеќе од 50.000 жени и девојки се свирепо убиени од своите партнери и од други членови на семејството. Овие цифри доволно го кажуваат фактот дека превенцијата и заштитните механизми сè уште не се ефикасни како што треба да бидат. Фемицидот останува лоша црта на сите општества и затоа се собравме тука, да разговараме за конкретни начини за да ги подобриме нашите напори за да се стави крај на фемицидот и да се изградат најиновативните практики – рече Синирлиоглу.
Тој истакна дека борбата против насилството врз жените е клучна и приоритетна за ОБСЕ, која е во темелите на неколку одлуки на Советот на министрите во изминатите неколку години. Додаде дека ОБСЕ ги удвои напорите да се бори против фемицидот, со тоа што ќе промовира подобрена размена на добрите практики. Исто така, во март 2025 година Организацијата објави прв извештај за ОБСЕ за фемицидот, кој вклучи и податоци за одговор и кривичната правда.
- Преку ангажманот на нашите денешни оперативци, ние даваме поддршка на локалните власти во борбата против фемицидот, вклучувајќи и преку воспоставување ефикасна заштита и превенција. Поддршка на иницијативата Femicide Watch, која е форум на високо ниво, со претседателство на Северна Македонија, е пример. Со нашата работа и со многу значајни предизвици што ни претстојат мораме да постапуваме јасно – рече Синирлиоглу.
Порача дека мора да се продолжи со партнерството за да се елиминираат сите облици на насилство врз жените и девојките и да се бориме за родова еднаквост, која е релевантна во промовирањето на меѓународната безбедност.
Потпретседателката на Собранието, Весна Бендевска, истакна дека оваа регионална конференција претставува сериозна можност и платформа за дискусија во која ќе бидат вклучени политички претставници, претставници од правосудните институции, независни експерти и граѓанското општество од регионот и пошироко, што значи дека ваква дебата може да придонесе кон заедничко разбирање дека спречувањето на фемицидот бара трајна политичка посветеност и фокус, веродостојни податоци, посветени институции, транспарентност и сериозен мултидисциплинарен пристап и соработка.
- Фемицидот, односно родово базираното убиство на жени и девојчиња, претставува најекстремна манифестација на насилство врз жените. На глобално ниво во 2024 година нотирани се 83.000 жртви жени и девојчиња, од кои 50.000 биле убиени од интимниот партнер или друг член на семејството. Тоа значи дека секој ден во просек по 137 жени и девојчиња биле убиени од некого во семејството или најблиската околина – истакна таа.
Бендевска заклучи дека статистиката е поразителна и затоа фемицидот не смее да биде перципиран како изолиран, спорадичен кривичен настан. Рече дека во најголем број случаи тоа е крајна точка на континуирано насилство, на кое претходеле семејно насилство, закани, демнење, контролирачко поведение или други предупредувачки знаци.
Бендевска рече и дека земјата исто така го развива и својот прв Femicide Watch механизам со поддршка од Мисијата на ОБСЕ, која вклучува систематско следење и анализа на случаи на фемицид и обид за фемицид, следење на судски постапки и посебна јавна платформа, додавајќи дека особено значаен е мултидисциплинарниот и мултисекторскиот пристап, а нивното поврзување овозможува да се препознаат предупредувачките знаци, да се утврди каде институционалниот одговор не бил соодветен и така научените лекции од поединечни случаи да се преточат во подобра превенција.
