Скопје, 18 август, Журнал.мк – Политичката состојба во земјата изгледа нестабилна, бидејќи во моментот кога требаше да се одбележи еден мировен договор како Охридскиот рамковен договор, 25-годишнината се претвори во почетна точка на една стара дебата, но сега повторно актуелизирана – планот за поделба на Македонија. Дискусијата ја отвори Али Ахмети, а потоа следуваа Мендух Тачи, Љубчо Георгиевски и Стево Пендаровски. Секако, се наметнува дилемата зошто токму сега овој план повторно се враќа во политичкиот дискурс? Што не функционира како што треба во државата за повторно да се отвораат старите рани, пишува Журнал.
Али Ахмети го потсети планот за поделба на Македонија на 25-годишнината од Охридскиот договор
Лидерот на ДУИ, Али Ахмети, откри дека пред потпишувањето на Охридскиот рамковен договор му било предложено поделба на Македонија од страна на владата на Љубчо Георгиевски. Тој ја одбил оваа опција, оценувајќи ја како болно решение што би довело до војна за територии и масовно раселување на населението.
Ахмети нагласи дека Охридскиот договор, иако компромис, донел значајни придобивки за Албанците: легализација на Тетовскиот универзитет, зголемена застапеност во институциите и поширока употреба на албанскиот јазик. Според него, овој компромис бил многу помалку болен отколку територијална поделба која би имала трагични последици за двете заедници.
„Не се каам затоа што не им предизвикав поголеми болки ниту на Албанците, ниту на Македонците. Не им нанесов страдања и не жалам за ова решение. Договорот донесе значителен напредок. Се легализира Тетовскиот универзитет. Албанскиот јазик почна да се користи во институциите на државата, во претседателството, владата и парламентот. Албанците напредуваа во администрацијата од 2%, 1%, 0,5% или 5% застапеност во институциите, на 21-22%“, изјави Ахмети.
Мендух Тачи без докази се обидува да го демантира Ахмети
Лидерот на ДПА, Мендух Тачи, му се спротивстави на Ахмети тврдејќи дека никогаш не постоел документ за поделба на Македонија. Според него, идејата била производ на „псевдоакадемици на УДБА“ и немала институционална основа.
Тачи го обвини Ахмети за политичка манипулација и најави дека би можел да го тужи за нарушување на ликот и делото на Арбен Џафери. Сепак, изјавите на Тачи остануваат без конкретни докази и повеќе се доживуваат како политичка реакција отколку како аргументиран демант.
Љубчо Георгиевски ја поддржува тезата на Ахмети
Поранешниот премиер Љубчо Георгиевски потврди дека планот за поделба на Македонија навистина постоел. Тој изјави дека идејата првично била предложена од академици на МАНУ, а потоа била разгледувана и на највисоко државно ниво, со тогашниот претседател Борис Трајковски и други политички лидери.
Георгиевски призна дека го информирал Арбен Џафери за планот, кој по консултации го отфрлил. Ова сведоштво дополнително ја зајакнува тезата на Ахмети дека поделбата навистина била на маса, но била отфрлена поради огромните ризици што ги носела.
Стево Пендаровски: Меѓународниот фактор ја спречи поделбата
Поранешниот претседател Стево Пендаровски оцени дека главната причина поради која не дошло до поделба било противењето на меѓународниот фактор.
Според него, Пентагон проценил дека размената на територии и население е невозможна без масовно крвопролевање, додека поделбата на Скопје би предизвикала огромни човечки загуби.
Пендаровски ова го гледа како пример за одлучувачката улога на НАТО и САД во зачувувањето на стабилноста на Македонија. Тој предупредува дека ВМРО-ДПМНЕ ги повторува грешките од минатото со своето противење на евроатлантските интеграции.
Зошто токму сега оваа тема?
Враќањето на дебатата за поделба на државата по 25 години не е случајност. Тоа е поврзано со повеќе фактори, меѓу кои политичката и институционалната стагнација поврзана со процесот на интеграција во Европската Унија, што создава фрустрација и простор за враќање на старите идеи.
Постои и криза на доверба меѓу двете најголеми заедници во државата, бидејќи Охридскиот договор не успеа целосно да произведе реална еднаквост, а меѓуетничките тензии и натаму се присутни.
Не треба да се исклучат ниту политичките калкулации, бидејќи актуелните лидери често ги користат чувствителните теми за мобилизација на гласачкото тело и за одвлекување на вниманието од неуспесите во владеењето.
Дебатата за поделба на Македонија, повторно отворена на 25-годишнината од Охридскиот рамковен договор, ги открива нерешените тензии во политичкиот систем. Ахмети го потврдува постоењето на планот, Георгиевски го поддржува, Тачи го негира, додека Пендаровски ја нагласува клучната улога на меѓународниот фактор.
Враќањето на оваа тема покажува дека земјата се соочува со длабока политичка криза и недостаток на стратешка визија. Наместо да се дискутира за поделба, вистинскиот предизвик останува изградбата на функционална, мултиетничка држава интегрирана во евроатлантските структури. /Журнал.мк/
