Синоќа, Владата на Црна Гора донесе две одлуки со кои практично решаваат две отворени прашања во односите со Хрватска. Хрватска го наведе нивното решение како еден од условите за напредок кон заклучување на преговорите за членство во ЕУ.
Одлуките, кои беа објавени во Службен весник на Црна Гора, се однесуваат на името на базенот во Котор и спомен-плочата во Мориње.
Според таа одлука, спомен-плочата на жртвите од логорот Мориње ќе биде последователно одобрена, а предвидено е нејзино одржување и задржување на постојната локација.
Базенот што го носеше името на ватерполистот Зоран Гопчевиќ, исто така чувар во логорот Морињ, каде што биле малтретирани хрватски затвореници, ќе биде преименуван во градски базен „Петар II. Петровиќ Његош“.
Зачувувањето на спомен-плочата во Мориње и името на базенот во Котор се две од осумте отворени прашања што Хрватска ги наведе во писмото упатено до земјите-членки на Европската Унија. Според барањето на Загреб, Црна Гора треба да ги реши пред членството во ЕУ, во духот на добрососедските односи и европските стандарди.
Плочата беше заеднички откриена од министрите на двете земји во октомври 2022 година, а содржината на пораката ја предложи Црна Гора. По промената на владата, спомен-плочата беше врамена за да може да биде покриена и видлива само за време на официјалната комеморација.
За време на последниот состанок на самитот на ЕУ во Брисел, премиерот на хрватската влада ги разгледа барањата на Загреб со колегите од другите земји од ЕУ. Одлуките донесени од Црна Гора во врска со базенот и спомен-плочата се чекори кон решавање на отворените прашања. Иако беше кажано дека на состанокот во Брисел, Хрватска „била под притисок“ од другите земји-членки поради резерви во врска со затворањето на двете поглавја на Црна Гора во преговорите за пристапување, премиерот Пленковиќ ги отфрли тие тврдења. Германскиот канцелар Мерц беше споменат и како лице кое наводно „вршело притисок“.
– Немало притисок, напротив, многу земји го разбираат тоа и, на крајот, Хрватска покажа што значи да се биде конструктивен – рече Пленковиќ во тоа време и додаде дека германскиот канцелар Фридрих Мерц воопшто не зборувал за оваа тема.
„Мерц и јас имаме многу добри односи, со години седиме еден до друг на состаноците на Европскиот совет“, рече Пленковиќ.
Пленковиќ го повтори претходно изнесениот став дека Хрватска е многу конструктивна кон Црна Гора и дека ова не може да се спореди со блокадите на кои беше изложена Хрватска, поради што беше одложено и до четири години.
По самитот во Брисел, германскиот канцелар Мерц изјави дека Црна Гора ги исполнила речиси сите услови и дека од Европската комисија е побарано сега да изготви договор за пристапување. Тој додаде дека „сè уште има неколку помали локални прашања, кои ги покрена и колегата Пленковиќ, но сите можат да се решат“.
Меѓу другите отворени прашања со Црна Гора, кои Хрватска ги наведе во писмо до земјите-членки на ЕУ, е и обештетувањето за поранешните затвореници од логорот Морињ. Од октомври 1991 до август 1992 година, во тој логор биле притворени повеќе од 300 хрватски граѓани, претежно од областа на Дубровник.
Потоа, откритието за судбината на 14 исчезнати хрватски граѓани. Се бара целосна соработка од црногорските власти, размена на информации и пристап до архивите со цел да се разјасни нивната судбина.
Хрватска, исто така, бара гонење на воените злосторства. Ова треба да вклучува и командна одговорност, за која, според Хрватска, сè уште нема пресуда.
Имотните права на хрватските семејства се исто така отворено прашање. Станува збор за случаите на 51 семејство од Бока Которска чии барања не се решени и покрај конечните пресуди или долгите процедури.
Хрватска сè уште бара враќање на училишниот брод Јадран. Хрватска смета дека бродот ѝ припаѓа бидејќи на почетокот на војната бил префрлен од нејзиното матично пристаниште во Сплит во Црна Гора за ремонт.
Последното отворено прашање се однесува на границата. Хрватска смета дека Црна Гора треба да ја почитува поранешната граница меѓу двете републики во согласност со Бадентеровите принципи. Тоа бара потпишување на договор за копнената граница, по што Загреб би бил подготвен за редовно свикување на комисија за демаркација на море, без утврдени рокови.
На 4 ноември, Европската комисија треба да објави извештај за напредокот на Црна Гора во процесот на проширување. Тој извештај треба да биде последен ако се исполнат очекувањата дека преговорите за пристапување со таа земја ќе бидат завршени до крајот на оваа или почетокот на следната година.
