Украина испрати внимателна, но јасна порака до Румен Радев по неговата убедлива изборна победа во Бугарија: Софија да не стане новата пречка за европската поддршка за Киев.
Пораката доаѓа во момент кога политичката карта во Источна Европа брзо се менува. По поразот на Виктор Орбан во Унгарија, Украина очекуваше дека дел од блокадите во Европската Унија ќе бидат отстранети. Но победата на Радев во Бугарија повторно отвори прашање дали во ЕУ ќе се појави нов глас кој ќе ја кочи помошта за Украина, санкциите кон Русија или идните чекори за украинското членство во Унијата.
Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха изјави дека Киев тргнува од претпоставката дека добрососедските односи со Бугарија ќе бидат зачувани. Тој додаде дека Украина се надева оти позицијата на Софија ќе остане доследна во поддршката за територијалниот интегритет на Украина и за нејзиниот европски пат.
Радев, поранешен претседател и поранешен командант на бугарските воздухопловни сили, победи на парламентарните избори со неговата коалиција „Прогресивна Бугарија“. Според резултатите по обработени сите записници, коалицијата освои 44,6 проценти од гласовите, далеку пред ГЕРБ-СДС и прозападниот блок „Продолжуваме со промената – Демократска Бугарија“.
Победата на Радев може да стави крај на долгата политичка нестабилност во Бугарија, каде што од 2021 година се одржаа осум парламентарни избори. Но, истовремено, таа ја отвори најчувствителната дилема за Брисел и Киев: дали Софија ќе остане дел од европскиот консензус за Украина или ќе почне да води попретпазлива, попрагматична и помалку конфронтирачка политика кон Москва.
Радев во минатото повеќепати се спротивставуваше на испраќање воена помош за Украина, тврдејќи дека таквата политика може да ја вовлече Бугарија подлабоко во војната. Тој се залагаше за дијалог со Москва, а неговите ставови често беа споредувани со оние на Виктор Орбан. Сепак, по изборната победа, дел од европските анализи оценуваат дека Радев најверојатно ќе настапува со остри пораки за домашната публика, но нема лесно да оди кон целосно блокирање на европските одлуки.
Брисел засега избра дипломатски тон. Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен и претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта му честитаа на Радев, нагласувајќи ја улогата на Бугарија во европската безбедност и заедничките предизвици. Од Москва, пак, стигна позитивна реакција за неговата подготвеност за „прагматичен дијалог“ со Русија.
Затоа пораката од Киев не е само дипломатска формалност, туку предупредување во момент кога Украина се обидува да обезбеди нова голема финансиска поддршка од ЕУ. Европскиот заем од 90 милијарди евра за Украина беше една од темите што ја држеа Унијата под притисок, особено поради претходните блокади од Унгарија.
За Украина, Бугарија е важна не само како членка на ЕУ и НАТО, туку и како држава со значајна улога во снабдувањето со муниција од советски калибар, која и понатаму е неопходна за украинската армија. Токму затоа секоја промена во бугарската политика кон Киев внимателно се следи и во Брисел и во Вашингтон.
Новата политичка тежина на Радев сега ќе се мери не само преку неговата домашна агенда за борба против корупцијата и стабилизирање на Бугарија, туку и преку првите конкретни потези кон Украина. За Киев, најважно е Бугарија да не стане замена за Унгарија во европските блокади. За Брисел, тестот е дали новата власт во Софија ќе остане во рамките на европската линија. За Радев, предизвикот е дали ќе може да ја задржи поддршката дома без да ја претвори Бугарија во нова точка на судир меѓу ЕУ, Украина и Русија.
